– Do okresów 36 miesięcy kalendarzowych ulgi i 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej wlicza się jako pełny miesiąc każdy miesiąc kalendarzowy, w którym ktoś korzystał z ulgi lub prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą przez co najmniej jeden dzień – mówi Iwona Kowalska-Matis regionalna rzeczniczka prasowa ZUS na Dolnym Śląsku.

Rzeczniczka dodaje, że od stycznia 2026 przedsiębiorca może skorzystać z 36 miesięcy ulgi „mały ZUS plus” na nowych zasadach tych, które obowiązują od 2026, niezależnie od tego, czy wykorzystał ją przed 2026 rokiem, czy obecnie z niej korzysta, czy też nigdy z niej nie korzystał.
Pozostałe warunki, na podstawie których przedsiębiorcy mają prawo do ulgi „mały ZUS plus” się nie zmieniły.

W przypadku, jeśli ktoś nie wykorzystał pełnego limitu 36 miesięcy ulgi „mały ZUS plus” do grudnia 2025 i korzystał z ulgi do końca grudnia 2025 oraz ma prawo korzystać z niej od stycznia 2026 nie będzie musiał wyrejestrowywać się z ubezpieczeń z kodem tytułu ubezpieczenia 05 90 XX albo 05 92 XX i ponownie zgłaszać do ubezpieczeń z tym kodem w 2026 r. W 2026 powinien złożyć tylko dokumenty rozliczeniowe z kodem tytułu ubezpieczenia 05 90 XX albo 05 92 XX oraz dokument ZUS DRA cz. II albo ZUS RCA cz. II.

Pierwszy okres 60-miesięcznego prowadzenia działalności gospodarczej zacznie się od tego miesiąca, w którym po grudniu 2025 przedsiębiorca rozpocznie działalność gospodarczą z tą ulgą. Kolejne okresy 60 miesięcy, w czasie których będzie mógł korzystać z 36-miesięcznej ulgi, zaczną się od pierwszego miesiąca, w którym zacznie prowadzić lub będzie kontynuować działalność po upływie poprzedniego okresu 60 miesięcznego.

– Jeżeli ktoś nie wykorzysta wszystkich 36 miesięcy ulgi w okresie 60 miesięcy prowadzonej działalności gospodarczej, to pozostałych miesięcy nie może wykorzystać w kolejnym 60-miesięcznym okresie. Limit ulgi „mały ZUS plus” przysługuje przez maksymalnie 36 miesięcy w 60-miesięcznych okresach – tłumaczy Kowalska-Matis.

Według rzeczniczki, jeżeli ktoś wykorzysta 36 miesięcy ulgi „mały ZUS plus” przed upływem 60 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej, to do końca 60-miesięcznego okresu nie będzie miał prawa do ulgi. Będzie mógł nabyć do niej prawo dopiero w kolejnym okresie 60 miesięcy.

Jeśli w 2023 ktoś prowadził działalność gospodarczą oraz korzystał z ulgi „mały ZUS plus” i w konsekwencji ma prawo do dodatkowych 12 miesięcy ulgi, a do końca 2025 nie skorzystał z tego prawa albo wykorzystał mniej niż 12 dodatkowych miesięcy, to może wykorzystać te miesiące po 2025. Przy czym, przy ustalaniu liczby dodatkowych miesięcy ulgi powinien uwzględnić również miesiące wykorzystane przed 2026.

Jeżeli przedsiębiorca prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą i korzysta z ulgi „mały ZUS plus”, może w każdej chwili z niej zrezygnować. Może więc także, mimo spełniania warunków, w ogóle z niej nie skorzystać. Swoją decyzję na temat ulgi przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na formularzu ZUS ZUA albo ZUS ZZA z kodem tytułu ubezpieczenia, który rozpoczyna się cyframi 05 90 albo 05 92 w ustawowym terminie.
Obowiązującym terminem na przekazanie dokumentów zgłoszeniowych jest okres do 31 stycznia danego roku bądź okres 7 dni od momentu rozpoczęcia lub wznowienia działalności po 24 stycznia albo w innym miesiącu. W przypadku, gdy ktoś nie przekaże takiego zgłoszenia we wskazanym okresie albo przekaże je z innym kodem tytułu ubezpieczenia właściwym dla osób prowadzących działalność gospodarczą, Zakład uzna, że zrezygnował z ulgi „mały ZUS plus”.

Od 1 stycznia 2026 na wypłatę zasiłku pogrzebowego będzie się czekać krócej, zamiast dotychczasowych 30 , teraz zaledwie 14 dni. W pierwszym półroczu 2025 roku ZUS wypłacił 188,2 tys. zasiłków pogrzebowych, na łączną kwotę 752,4 mln zł. Przeciętna, wypłacona kwota zasiłku to 3 997,33 zł. Zasiłek otrzyma osoba, która pokryła koszty pogrzebu
– O zasiłek pogrzebowy mogą ubiegać się członkowi rodziny a także osoby niespokrewnione czy instytucje, która poniosły koszty pogrzebu i je udokumentują. Wysokość zasiłku dla członków rodziny to, od 1 stycznia – 7 tys. zł – niezależnie od faktycznych kosztów pogrzebu – mówi Iwona Kowalska-Matis regionalna rzeczniczka prasowa ZUS na Dolnym Śląsku.

Rzeczniczka wyjaśnia, że osobom spoza rodziny świadczenie wypłaca się do wysokości faktycznych wydatków, ale nie więcej niż limit. W sytuacji, gdy za pochówek zapłaci np. dom pomocy społecznej, gmina lub pracodawca albo koszty pogrzebu pokrywa kilka osób lub zasiłek dzieli się proporcjonalnie.

Zasiłek przysługuje członkowi rodziny lub temu, kto pokrył koszty pogrzebu osoby ubezpieczonej w ZUS. Mógł to być pracownik, emeryt, rencista. Do rodziny zalicza się m.in. małżonka, rodziców, dzieci własne, przysposobione, z rodziny zastępczej, rodzeństwo, dziadków, wnuki czy osoby pod opieką prawną. Świadczenie mogą też otrzymać pracodawca, DPS, gmina, powiat lub instytucja religijna, jeśli pokryły koszty pogrzebu.

Kosztami pogrzebu są udokumentowane rachunkami koszty powstałe od chwili śmierci osoby, po której przysługuje zasiłek, do chwili zakończenia pochówku. Nie mogą to być koszty, które nie zostały poniesione bezpośrednio na pochówek, np. koszty nagrobka, koszty pobieranej przez zakład pogrzebowy opłaty za złożenie w oddziale ZUS wniosku o zasiłek, koszty konsolacji czy kwiatów.

Na zgłoszenie wniosku o zasiłek pogrzebowy jest 12 miesięcy od dnia śmierci, po której przysługuje zasiłek. Jeśli ten termin nie zostanie dotrzymany, wówczas prawo nie przysługuje. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy złożenie wniosku o zasiłek pogrzebowy w tym terminie nie było możliwe z powodu późniejszego odnalezienia zwłok lub zidentyfikowania osoby zmarłej albo z innych przyczyn całkowicie niezależnych od osoby uprawnionej.

– W takiej sytuacji prawo do zasiłku wygasa po upływie 12 miesięcy od dnia pogrzebu, a dokumentem potwierdzającym te okoliczności jest zaświadczenie policji lub prokuratury, odpis zupełny aktu zgonu lub inny dokument urzędowy potwierdzający przyczyny – wyjaśnia Kowalska-Matis.

W razie donacji zwłok na cele naukowe sprawienie pogrzebu możliwe jest dopiero po przekazaniu rodzinie przez instytucję naukową szczątków osoby zmarłej po zakończeniu badań. Z przyczyn, więc całkowicie niezależnych od osoby uprawnionej do zasiłku pogrzebowego nie ma ona możliwości zgłoszenia wniosku o wypłatę w ciągu ustawowych 12 miesięcy. Osoby uprawnione mogą, więc złożyć wniosek o zasiłek pogrzebowy za pogrzeb tzw. symboliczny wraz z fakturami dokumentującymi poniesione koszty.

Od sierpnia zmieniły się przepisy dotyczące zasiłku pogrzebowego w sytuacji, gdy dziecko urodzi się martwe, ale nie zostanie sporządzony akt urodzenia dziecka z adnotacją, że dziecko urodziło się martwe.

– Jeżeli nie zostanie sporządzony akt urodzenia dziecka z adnotacją, że dziecko urodziło się martwe, dokumentem, który wystarczy do tego, by ubiegać się o zasiłek pogrzebowy, jest karta zgonu lub zaświadczenie od lekarza bądź położnej – wyjaśnia Iwona Kowalska-Matis.

Wcześniej, jeżeli nie został sporządzony akt urodzenia dziecka z adnotacją, że dziecko urodziło się martwe, kobiety po stracie ciąży nie mogły skorzystać z prawa do zasiłku pogrzebowego

Aby otrzymać zasiłek pogrzebowy, należy wypełnić wniosek o wypłatę zasiłku pogrzebowego (Z-12) i złożyć go w oddziale ZUS, przesłać pocztą tradycyjną, przekazać przez Platformę Usług Elektronicznych ZUS (PUE)/eZUS lub za pośrednictwem upoważnionego zakładu pogrzebowego. Choć sam wniosek można złożyć elektronicznie lub wysłać pocztą, rachunki trzeba dostarczyć w oryginale albo w postaci kopii potwierdzonych przez bank za zgodność z oryginałami.

Do wniosku o zasiłek należy również dołączyć: odpis skrócony aktu zgonu. Na prośbę wnioskodawcy oddział ZUS sam może uzyskać odpis skrócony aktu zgonu z urzędu stanu cywilnego. Niezbędny jest też dokument potwierdzający pokrewieństwo lub powinowactwo osoby składającej wniosek ze zmarłym, np. skrócony odpis aktu urodzenia, zaświadczenie płatnika składek o tym, że wnioskodawca albo zmarły jest lub był objęty ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi – w przypadku osoby ubezpieczonej. Nie dotyczy to osób, które mają pozarolniczą działalność i osób, które z nimi współpracują.

Kiedy należy złożyć dokumenty? Trzeba to zrobić do 12 miesięcy od dnia śmierci lub do 12 miesięcy od dnia pogrzebu – jeśli na przykład był problem z odnalezieniem zwłok lub identyfikacją zmarłego. Wtedy należy dołączyć dokument, który potwierdzi powód opóźnienia np. zaświadczenie z policji lub prokuratury albo odpis zupełny aktu zgonu, lub inny dokument urzędowy, który potwierdzi okoliczności lub przyczyny, które uniemożliwiły wcześniejsze złożenie wniosku.

Od stycznia do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w całym kraju wpłynęło 1 mln 152 tys. wniosków o rentę wdowią. Na ich podstawie ZUS do 30 listopada wypłacił świadczenia w zbiegu z rentą rodzinną 981,2 tys. osobom, przekazując łącznie 3 mld 448 mln zł, z czego 312,4 mln zł stanowiło 15 proc. drugiego świadczenia.

Liczba wniosków o rentę wdowią, które wpłynęły do ZUS na Dolnym Śląsku to od 1 stycznia do 17 grudnia br. 92 610, w tym w legnickim oddziale 20 311. – Wnioski o rentę wdowią można było składać od stycznia. Żeby dostać wyrównanie od lipca, trzeba było złożyć je do 31 lipca. Osoby, które zrobiły to później, dostają dodatkowe 15 proc. dopiero od miesiąca, w którym ich wniosek wpłynął do ZUS – informuje Iwona Kowalska-Matis, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie dolnośląskim.

Wciąż można składać wnioski o rentę wdowią, jeśli wdowa bądź wdowiec spełnia do niej warunki. – Przypomnijmy, że renta wdowia nie jest oddzielnym świadczeniem, ale połączeniem dwóch świadczeń: własnego np. emerytury, czy renty z tytułu niezdolności do pracy i renty rodzinnej po zmarłym małżonku. Aby ZUS mógł wypłacić rentę wdowią, osoba wnioskująca musi spełnić łącznie wszystkie warunki, niespełnienie chociażby jednego z nich powoduje, że zgodnie z przepisami ZUS musi wydać decyzję odmowną – tłumaczy Kowalska-Matis.

Rzeczniczka przypomina, że kobieta powinna mieć, co najmniej 60 lat, a mężczyzna, – co najmniej 65 lat, do dnia śmierci małżonka pozostawać z nim we wspólności małżeńskiej, nie być obecnie w związku małżeńskim oraz nabyć prawo do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż w dniu ukończenia 55 lat dla kobiet i 60 w przypadku mężczyzn.

Nie spełnienie, chociaż jednego z warunków wymienionych w przepisach powoduje brak prawa do świadczenia. W sytuacji, gdy wysokość przynajmniej jednego ze świadczeń będzie równa kwocie limitu, czyli trzykrotności kwoty najniższej emerytury, lub ją przekroczy, świadczenie nie będzie przysługiwało. Z wyliczeń ZUS wynika, że dzięki zbiegowi świadczeń klienci zyskują średnio 350,83 zł w skali kraju, w województwie śląskim to 355,79 zł.

Na stronie www.zus.pl jest dostępna interaktywna ankieta, dzięki której można sprawdzić, czy ma się uprawnienia do renty wdowiej. Ankieta w postaci pytań sprawdza krok po kroku, czy dana osoba spełnia wszystkie warunki wymagane do przyznania świadczenia. Link do ankiety: https://www.zus.pl/swiadczenia/renty/ankieta-renta-wdowia

Równolegle z wypłatami ZUS wydaje również decyzje odmowne, których obecnie jest 123,7 tys. Najczęstsze powody odmowy to: zbyt wysoka kwota świadczenia aktualnie wypłacanego (powyżej trzykrotności kwoty najniższej emerytury, nabycie prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku wcześniej niż 5 lat przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego, brak prawa do renty rodzinnej, brak prawa do własnego świadczenia, niepozostawanie we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka, zawarcie nowego związku małżeńskiego czy nieosiągnięcie powszechnego wieku emerytalnego.

Od decyzji ZUS w sprawie renty wdowiej można odwołać się do sądu okręgowego właściwego dla miejsca zamieszkania – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Odwołanie składa się za pośrednictwem ZUS-u w ciągu miesiąca od dnia doręczenia decyzji.

Wcześniejsi emeryci i renciści dorabiający do pobieranych świadczeń, powinny pamiętać, że dodatkowe zarobki mogą wpływać na ograniczenie kwoty otrzymywanej emerytury lub renty. Dzieje się tak, jeśli przychód przekroczy określone wysokości, czyli 70 procent lub 130 procent przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. W takim przypadku, ZUS może zmniejszyć wypłatę świadczenia lub całkowicie ją zawiesić.

– Limity zarobków, które można uzyskać podczas dodatkowego zatrudnienia zmieniają się co trzy miesiące. Od grudnia 2025 roku do lutego 2026 roku granicą bezpiecznego dorabiania jest kwota 6 140,20 zł brutto, czyli 70 procent przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia – mówi Iwona Kowalska-Matis regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie dolnośląskim. – Zarobki nieprzekraczające tej kwoty nie spowodują zmniejszenia wypłacanej przez ZUS emerytury lub renty. Aby Zakład nie wstrzymał wypłaty świadczenia, dodatkowy miesięczny przychód w grudniu 2025 roku, oraz styczniu i lutym 2026 roku nie powinien przekroczyć 130 procent przeciętnego wynagrodzenia, co odpowiada kwocie 11 403,30 zł brutto – tłumaczy.

Rzeczniczka wyjaśnia, że przychód przekraczający 70 procent przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia (6 140,20 zł brutto), ale nieprzekraczający 130 procent tej kwoty (11 403,30 zł brutto), może skutkować obniżeniem pobieranego świadczenia o wartość przekroczenia.

Zmniejszenie to nie może jednak być wyższe od ustalonej maksymalnej kwoty obniżki.
dla emerytur i rent z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wynosi ona 939,61 zł,
dla rent z tytułu częściowej niezdolności do pracy 704,75 zł
oraz dla rent rodzinnych przysługujących jednej osobie 798,72 zł.

Wartości te obowiązują do 28 lutego 2026 do kolejnej waloryzacji. Limity zarobkowe nie dotyczą emerytów, którzy osiągnęli powszechny wiek emerytalny, czyli 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn.

– Wyjątek stanowią jedynie osoby, którym ZUS podwyższył emeryturę do wysokości świadczenia minimalnego (od marca 1 878,91 zł brutto). Jeśli ich dodatkowy przychód przekroczy wysokość dopłaty do minimum, świadczenie za dany okres zostanie wypłacone w niższej kwocie, bez wyrównania do minimalnej emerytury – wyjaśnia Kowalska-Matis.

Bez ograniczeń mogą dorabiać również niektórzy renciści. Dotyczy to osób pobierających rentę dla inwalidy wojskowego lub inwalidy wojennego, jeśli ich niezdolność do pracy pozostaje w związku ze służbą wojskową. Z przywileju tego korzystają także osoby otrzymujące rentę rodzinną po uprawnionych do tych świadczeń. Ponadto limity zarobków nie obowiązują świadczeniobiorców pobierających rentę rodzinną, która jest korzystniejsza kwotowo od ich własnej emerytury ustalonej po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego.

Zasiłek pogrzebowy otrzyma osoba, która pokryła koszty pogrzebu. Członkom rodziny zmarłego przysługuje pełna kwota zasiłku pogrzebowego – 4 tys. zł. – O zasiłek pogrzebowy mogą ubiegać się członkowi rodziny a także osoby niespokrewnione czy instytucje, która poniosły koszty pogrzebu i je udokumentują. Wysokość zasiłku dla członków rodziny to 4 tys. zł do końca 2025, a od 2026 – 7 tys. zł – niezależnie od faktycznych kosztów pogrzebu – mówi Iwona Kowalska-Matis regionalna rzeczniczka prasowa ZUS na Dolnym Śląsku. Rzeczniczka wyjaśnia, że osobom spoza rodziny świadczenie wypłaca się do wysokości faktycznych wydatków, ale nie więcej niż limit. W sytuacji, gdy za pochówek zapłaci np. dom pomocy społecznej, gmina lub pracodawca albo koszty pogrzebu pokrywa kilka osób lub zasiłek dzieli się proporcjonalnie.

Przykład: 4000 zł to 100%. Na pogrzeb łącznie wydano 10 000 zł. Na przykład jedna osoba spoza rodziny wydała 3 000 zł (to jest 30% z 10 000 zł), a druga 7000 zł (to jest 70% z 10 000 zł). Pierwsza osoba dostanie 1200 zł (30% z 4000 zł), a druga 2800 zł (70% z 4 000 zł).

Zasiłek przysługuje temu, kto pokrył koszty pogrzebu osoby ubezpieczonej w ZUS (pracownik, emeryt, rencista) lub członka jej rodziny. Do rodziny zalicza się m.in. małżonka, rodziców, dzieci (własne, przysposobione, z rodziny zastępczej), rodzeństwo, dziadków, wnuki czy osoby pod opieką prawną. Świadczenie mogą też otrzymać pracodawca, DPS, gmina, powiat lub instytucja religijna, jeśli pokryły koszty pogrzebu.

Kosztami pogrzebu są udokumentowane rachunkami koszty powstałe od chwili śmierci osoby, po której przysługuje zasiłek, do chwili zakończenia pochówku. Nie mogą to być koszty, które nie zostały poniesione bezpośrednio na pochówek, np. koszty nagrobka, koszty pobieranej przez zakład pogrzebowy opłaty za złożenie w oddziale ZUS wniosku o zasiłek, koszty konsolacji czy kwiatów.

Na zgłoszenie wniosku o zasiłek pogrzebowy jest 12 miesięcy od dnia śmierci, po której przysługuje zasiłek. Jeśli ten termin nie zostanie dotrzymany, wówczas prawo nie przysługuje. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy złożenie wniosku o zasiłek pogrzebowy w tym terminie nie było możliwe z powodu późniejszego odnalezienia zwłok lub zidentyfikowania osoby zmarłej albo z innych przyczyn całkowicie niezależnych od osoby uprawnionej.

– W takiej sytuacji prawo do zasiłku wygasa po upływie 12 miesięcy od dnia pogrzebu, a dokumentem potwierdzającym te okoliczności jest zaświadczenie policji lub prokuratury, odpis zupełny aktu zgonu lub inny dokument urzędowy potwierdzający przyczyny – wyjaśnia Kowalska-Matis.

W razie donacji zwłok na cele naukowe sprawienie pogrzebu możliwe jest dopiero po przekazaniu rodzinie przez instytucję naukową szczątków osoby zmarłej po zakończeniu badań. Z przyczyn, więc całkowicie niezależnych od osoby uprawnionej do zasiłku pogrzebowego nie ma ona możliwości zgłoszenia wniosku o wypłatę w ciągu ustawowych 12 miesięcy. Osoby uprawnione mogą, więc złożyć wniosek o zasiłek pogrzebowy za pogrzeb tzw. symboliczny wraz z fakturami dokumentującymi poniesione koszty.
Od sierpnia zmieniły się przepisy dotyczące zasiłku pogrzebowego w sytuacji, gdy dziecko urodzi się martwe, ale nie zostanie sporządzony akt urodzenia dziecka z adnotacją, że dziecko urodziło się martwe. – Jeżeli nie zostanie sporządzony akt urodzenia dziecka z adnotacją, że dziecko urodziło się martwe, dokumentem, który wystarczy do tego, by ubiegać się o zasiłek pogrzebowy, jest karta zgonu lub zaświadczenie od lekarza bądź położnej – wyjaśnia Iwona Kowalska-Matis. Wcześniej, jeżeli nie został sporządzony akt urodzenia dziecka z adnotacją, że dziecko urodziło się martwe, kobiety po stracie ciąży nie mogły skorzystać z prawa do zasiłku pogrzebowego

Aby otrzymać zasiłek pogrzebowy, należy wypełnić wniosek o wypłatę zasiłku pogrzebowego (Z-12) i złożyć go w oddziale ZUS, przesłać pocztą tradycyjną, przekazać przez Platformę Usług Elektronicznych ZUS (PUE)/eZUS lub za pośrednictwem upoważnionego zakładu pogrzebowego. Choć sam wniosek można złożyć elektronicznie lub wysłać pocztą, rachunki trzeba dostarczyć w oryginale albo w postaci kopii potwierdzonych przez bank za zgodność z oryginałami.

Do wniosku o zasiłek należy również dołączyć – odpis skrócony aktu zgonu (na prośbę wnioskodawcy oddział ZUS sam może uzyskać odpis skrócony aktu zgonu z urzędu stanu cywilnego), dokument potwierdzający pokrewieństwo lub powinowactwo osoby składającej wniosek ze zmarłym, np. skrócony odpis aktu urodzenia, zaświadczenie płatnika składek (na przykład pracodawcy) o tym, że wnioskodawca albo zmarły jest lub był objęty ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi – w przypadku osoby ubezpieczonej (nie dotyczy to osób, które mają pozarolniczą działalność i osób, które z nimi współpracują.

Dokumenty składa się do 12 miesięcy od dnia śmierci lub do 12 miesięcy od dnia pogrzebu – jeśli na przykład był problem z odnalezieniem zwłok lub identyfikacją zmarłego.Wtedy należy dołączyć dokument, który potwierdzi powód opóźnienia np. zaświadczenie z policji lub prokuratury albo odpis zupełny aktu zgonu, lub inny dokument urzędowy, który potwierdzi okoliczności lub przyczyny, które uniemożliwiły wcześniejsze złożenie wniosku.

Potwierdzeniem tych okresów będą zaświadczenia z ZUS, wydawane od nowego roku na podstawie wniosku składanego w PUE/eZUS. Zgodnie z nowymi zasadami staż pracy będzie obejmował nie tylko umowy o pracę, ale także inne formy aktywności zawodowej. Do stażu wliczone zostaną m.in. okresy prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, współpracy z osobą prowadzącą tę działalność oraz czas jej zawieszenia w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.

– Ujęte zostaną również okresy wykonywania umów zlecenia lub innych umów o świadczenie usług czy też umów agencyjnych, pracy jako osoby współpracującej z osobami wykonującymi te umowy, członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej i spółdzielni kółek rolniczych – informuje Iwona Kowalska-Matis, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie dolnośląskim.

Rzeczniczka wyjaśnia, że potwierdzanie nowych okresów będzie możliwe tylko na podstawie zaświadczeń wydawanych przez ZUS. Wnioski o ich wydanie zostaną udostępnione dopiero po wejściu w życie ustawy – na nowych formularzach dostępnych w systemie PUE/eZUS.

Obecnie wiele osób składa wnioski o wydanie zaświadczeń obejmujących cały przebieg ubezpieczenia, w tym również okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Nie jest to jednak konieczne – w tym zakresie przepisy się nie zmieniają, a potwierdzeniem zatrudnienia nadal pozostaje świadectwo pracy.

W pierwszym półroczu 2025 ZUS przeprowadził 227 tys. kontroli zwolnień lekarskich. W wyniku tych kontroli wstrzymano wypłatę 14,8 tys. zasiłków na kwotę ponad 22,2 mln zł. Dodatkowo, obniżono świadczenia po ustaniu zatrudnienia o 128,3 mln zł. Łącznie do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wróciło 150,5 mln zł.

– Dla porównania, w analogicznym okresie 2024 przeprowadzono 260,8 tys. kontroli, wydano 18,6 tys.  decyzji, a łączna kwota odzyskanych środków – również z tytułu obniżenia świadczeń po ustaniu zatrudnienia – wyniosła 117,5 mln zł. Przy podejmowaniu decyzji o kontroli nie ma znaczenia, czy osoba, której zostało wystawione zwolnienie lekarskie jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę, czy prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą. Kontrola prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy dotyczy na jednakowych zasadach wszystkich osób zgłoszonych do ubezpieczenia chorobowego – informuje Iwona Kowalska-Matis Regionalny Rzecznik Prasowy ZUS Województwa Dolnośląskiego.

Osoba, która jest niezdolna do pracy i przebywa na zasiłku chorobowym może być skontrolowana na dwa sposoby:
– Kontrola orzekania prowadzona przez lekarza orzecznika ZUS – lekarz sprawdzi czy poprawnie została orzeczona niezdolność, czyli czy lekarz leczący miał podstawy do wystawienia zwolnienia.
– Kontrola wykorzystywania prowadzona przez płatnika zasiłku, – czyli przez ZUS albo przez pracodawcę. Kontrola taka sprawdza, co robimy w czasie chorobowego czy poprawnie wykorzystujemy zwolnienie od pracy lub czy nie wykorzystujemy innej pracy zarobkowej.

– W pierwszym przypadku zapraszamy chorego do lekarza orzecznika, w drugim sprawdzamy, co robi w trakcie „chorobowego”. Nawet, jeśli w czasie zwolnienia chory nie musi leżeć to nie oznacza, że ten czas może wykorzystać na dodatkowe wakacje – przestrzega Iwona Kowalska-Matis regionalna rzeczniczka prasowa ZUS na Dolnym Śląsku.

Według rzeczniczki, osoba niezdolna do pracy może jednak wykonywać zwykłe czynności życia codziennego oraz czynności związane z jej stanem zdrowia. – Oczywiście może pójść do apteki, na badania lub wizytę u lekarza. Nie są to okoliczności, które mogą stanowić podstawę pozbawienia prawa do zasiłku chorobowego – wyjaśnia Kowalska-Matis.

Zdarzają się jednak sytuacje, że podczas zwolnienia pracownicy wyjeżdżają na wakacje, remontują domy lub wykonują inną pracę zarobkową.

– Każda osoba przebywająca na zwolnieniu lekarskim musi się liczyć z możliwością kontroli przeprowadzanej przez ZUS czy pracodawcę – uprawnienie do kontrolowania chorych wynika bezpośrednio z ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa – przestrzega Iwona Kowalska-Matis. – Pamiętajmy, że zarówno przy kontroli orzekania jak i przy kontroli wykorzystywania, ZUS i pracodawca będą szukać chorego pod adresem widniejącym na zwolnieniu lekarskim. Nie jest to adres zameldowania czy zamieszkania, ale adres pobytu podczas orzeczonej niezdolności. Dlatego przy każdym zwolnieniu musimy zwracać uwagę na adres, który wstawił lekarz na zwolnieniu a w przypadku zmiany tego adresu np. przenosimy się do rodziców na okres choroby, musimy w ciągu 3 dni powiadomić o tym fakcie i pracodawcę, i Zakład Ubezpieczeń Społecznych – dodaje rzeczniczka.

Do ZUS-u zgłosiło się dwóch lekarzy, którzy otrzymali takie wiadomości. Jeden z SMSów brzmiał: „Certyfikat ZUS zostanie zawieszony, prosimy o ponowne zalogowanie w celu zaktualizowania go.e-zus.org/…”. Kliknięcie w link prowadziło na stronę podszywającą się pod aplikację mObywatel.

– To typowa próba oszustwa, których było już niestety wiele – przestrzega Iwona Kowalska-Matis regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie dolnośląskim.

Prawdziwe SMS-y z ZUS nigdy nie zawierają linków. Mają wyłącznie charakter informacyjny
i przypominają o kończącym się terminie ważności certyfikatu. Takie powiadomienia trafiają na numer telefonu lub adres e-mail podany we wniosku o certyfikat i są wysyłane 14 dni przed jego wygaśnięciem.

– Certyfikat ZUS, wykorzystywany m.in. do podpisywania elektronicznych zwolnień lekarskich, lekarz uzyskuje wyłącznie na profilu PUE/e-ZUS w zakładce „Certyfikat z ZUS”. Tam można sprawdzić datę ważności dokumentu, pobrać nowy certyfikat albo unieważnić dotychczasowy. Procedura jest szybka i trwa tylko kilka minut – mówi Kowalska-Matis.

– Każdy, kto otrzyma podejrzany SMS, powinien zachować ostrożność i nie klikać w przesłane linki. Incydent należy zgłosić organom ścigania oraz instytucjom zajmującym się cyberbezpieczeństwem – np. do CERT Polska (treść wiadomości można przesłać na numer 8080). W razie wątpliwości co do certyfikatu zawsze można go unieważnić i wystąpić o nowy – dodaje rzeczniczka.

Świadczenie wspierające dostaniemy z Zakład Ubezpieczeń Społecznych za darmo. Nie trzeba płacić kancelariom prawnym ani pośrednikom, żeby je otrzymać. Wniosek można złożyć wyłącznie w formie elektronicznej. Można to zrobić samodzielnie lub z bezpłatną pomocą pracowników ZUS, zarówno w placówkach, jak i przez infolinię.

Niestety, zdarzają się przypadki, gdy nieuczciwe firmy pobierają wysokie opłaty i wniosku w ogóle nie składają. Tak było w przypadku klienta, który dopiero w ZUS dowiedział się, że dokumenty nie zostały wysłane.

– Mieliśmy taką sytuację w jednym z oddziałów ZUS, do którego zgłosił się klient, aby sprawdzić termin wypłaty świadczenia wspierającego. Okazało się, że wniosek nie został w ogóle złożony. Jak poinformował mężczyzna, skorzystał on z usług kancelarii, która obiecywała „załatwienie” świadczenia – mówi Iwona Kowalska-Matis regionalna rzeczniczka prasowa ZUS na Dolnym Śląsku.

Rzeczniczka opowiada, że według klienta przedstawiciele jakiejś „kancelarii” odwiedzili go w domu, namówili do podpisania dokumentów i uzyskali pełnomocnictwo do działania w jego imieniu, nie informując jednak wprost o bardzo wysokiej opłacie za swoje usługi. W tym przypadku koszt „usługi” wynosił aż 10 tysięcy złotych. Choć zapis o wynagrodzeniu znajdował się w umowie, klient przyznał, że nie przeczytał jej dokładnie przed podpisaniem.

– To kolejny przypadek, kiedy ktoś płaci ogromne pieniądze za coś, co w ZUS można załatwić bez żadnych opłat – podkreśla Iwona Kowalska-Matis.

ZUS apeluje, by nie podpisywać dokumentów bez ich dokładnego przeczytania, by w razie wątpliwości skontaktować się bezpośrednio z najbliższą placówką ZUS i pamiętać, że wsparcie przy składaniu wniosków w ZUS jest całkowicie bezpłatne.

Pieniądze na wyprawki szkolne dostało już 3,3 mln dzieci. Na konta ich rodziców popłynęły 634 mln zł. Dolnoślązacy złożyli wnioski na 236 tys. dzieci, a wypłacona kwota sięgnęła 46 mln zł. Wnioski można składać do końca listopada.

Rodzice i opiekunowie bez względu na dochody i sytuację zawodową mogą otrzymać jednorazowo 300 zł na zakup podręczników, zeszytów, sprzętu oraz wszelkiego wyposażenia niezbędnego do nauki w szkołach podstawowych, liceach, szkołach policealnych oraz innych placówkach edukacyjnych.

– Wsparcie przysługuje raz w roku na dziecko, które uczy się w szkole, aż do ukończenia przez nie 20 lat lub 24 lat w przypadku dzieci z niepełnosprawnościami. Wyprawka nie przysługuje na dzieci, które uczą się w zerówkach, nie dotyczy też studentów – wyjaśnia Iwona Kowalska-Matis regionalna rzeczniczka prasowa ZUS na Dolnym Śląsku.

Rzeczniczka wyjaśnia, że wiek 20 i 24 lat liczony jest rocznikowo. Oznacza to, że uczniowie ostatnich klas techników i liceów oraz uczniowie szkół policealnych są uprawnieni do świadczenia, jeśli skończyli 20 lat lub 24 lata przed rozpoczęciem roku szkolnego.
– Wnioski na nowy okres świadczeniowy można składać od 1 lipca do końca listopada. Złożenie wniosku do końca sierpnia gwarantuje wypłatę świadczenia do 30 września – mówi Kowalska-Matis.

Wniosek o świadczenie z programu Dobry Start można złożyć tylko elektronicznie przez: aplikację mZUS, Platformę Usług Elektronicznych (PUE)/eZUS, bankowość elektroniczną, portal Emp@tia. Warto sprawdzić, czy poprawnie podaliśmy PESEL dziecka, nazwę i adres szkoły oraz aktualny numer konta.

Zawiadomienia, które dotyczą świadczeń, są przekazywane elektronicznie. Informację o przyznaniu wsparcia rodzice i opiekunowie znajdą na swoim na PUE/eZUS – również wtedy, gdy złożą wniosek przez bankowość elektroniczną lub portal Emp@tia. Na PUE/eZUS znajdzie się także cała korespondencja w sprawie wniosku o świadczenie (wezwanie do uzupełnienia wniosku lub załączników, informacja o przyznaniu świadczenia, decyzja odmawiająca przyznania świadczenia).

Świadczenie jest wypłacane wyłącznie na rachunek bankowy podany we wniosku.
Od nowego roku szkolnego (2025/2026) obowiązuje w 300+ jedna zmiana, która dotyczy uchodźców z Ukrainy. Otrzymają oni świadczenie Dobry Start pod warunkiem, że dziecko uczy się w szkole należącej do polskiego systemu oświaty.

Od 1 stycznia do końca maja 2025 dolnośląscy rodzice dostali z ZUS ponad 2 mld zł, w całym kraju, w analogicznym okresie ZUS wypłacił rodzicom w ramach 800+/- 27,3 mld zł. Na nowy okres rozliczeniowy rodzice na Dolnym Śląsku złożyli ponad 330 tys. wniosków. W skali kraju wpłynęło ich 4,3 mln.

Większość rodziców już wysłała wymagany wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i dostała już wypłatę za pierwszy miesiąc nowego okresu wypłat, czyli za czerwiec. Dotychczas opiekunowie wystąpili o świadczenie na niemal 7 mln dzieci, ale są tacy, którzy o zgłoszeniu zapomnieli albo zwlekają z jego złożeniem.

– Rodzic, który zdąży wysłać wniosek do końca czerwca, otrzyma wyrównanie 800+ za ten miesiąc i nie straci finansowo. Opóźnia sobie jedynie wypłatę, bo ZUS ma czas na realizację czerwcowych wniosków do sierpnia – przypomina Iwona Kowalska-Matis regionalna rzeczniczka prasowa ZUS na Dolnym Śląsku. Rzeczniczka wyjaśnia, że Zakład na ogół rozpatruje wnioski zdecydowanie szybciej, są też jednak takie z błędami, które wymagają dalszych wyjaśnień i co za tym idzie więcej czasu na obsługę. – Jeżeli zgłoszenie w sprawie 800+ wpłynie w lipcu lub później, to wypłata świadczenia będzie przysługiwała od miesiąca złożenia wniosku – bez wyrównania wstecz – przestrzega Kowalska-Matis.

O 800+ można wystąpić tylko online, jedną z czterech dróg. Wniosek można przesłać przez Platformę Usług Elektronicznych/eZUS, aplikację mobilną mZUS, rządowy portal Emp@tia lub bankowość elektroniczną. Jeśli rodzic nie jest pewny, czy złożył wniosek o 800+ na bieżący okres, może to sprawdzić po zalogowaniu na PUE/eZUS albo w aplikacji mZUS.
Jest tam również informacja o statusie zgłoszenia i wypłatach świadczenia, gdy zostało przyznane.

800+ przysługuje na każde dziecko do ukończenia 18 roku życia, niezależnie od dochodów opiekuna. Od czerwca tego roku jest jeden wyjątek, który dotyczy uchodźców z Ukrainy. Zgodnie z nowymi przepisami mogą otrzymać świadczenie wychowawcze tylko na dzieci, które uczęszczają do polskiej szkoły lub tzw. zerówki. Tego warunku nie muszą spełniać młodsze dzieci, których nie dotyczy jeszcze obowiązek nauki.

Rodzice i opiekunowie – bez względu na dochody i sytuację zawodową – mogą otrzymać jednorazowo 300 zł na zakup podręczników, zeszytów, sprzętów oraz wszelkiego wyposażenia niezbędnego do nauki w szkołach podstawowych, liceach, szkołach policealnych oraz innych placówkach edukacyjnych. W minionym 2024 roku do ZUS w całej Polsce wpłynęło 3,3 mln wniosków, a wypłaty wzniosły prawie 1, 4 mld zł. Na Dolnym Śląsku rodzice wysłali 248 tys. wniosków, na które ZUS wypłacił: 101,5 mln zł.
– „Wyprawkę” rodzice dostają raz w roku na dziecko, które uczy się w szkole, aż do ukończenia przez nie 20. roku życia lub 24 lat w przypadku dzieci z niepełnosprawnościami. Nie można go otrzymać na dzieci, które uczą się w tzw. zerówkach, ani na studentów – mówi Iwona Kowalska-Matis regionalna rzeczniczka prasowa ZUS na Dolnym Śląsku. Rzeczniczka wyjaśnia, że wiek 20 i 24 lata liczy się rocznikowo, co oznacza, że uczniowie ostatnich klas techników i liceów oraz uczniowie szkół policealnych także są uprawnieni do świadczenia, jeśli 20 albo 24 rok życia ukończyli przed rozpoczęciem roku szkolnego. – Podobnie jak w ubiegłych latach, wyprawka to 300 zł na każde dziecko – mówi Kowalska-Matis. Rzeczniczka przypomina, że, jak co roku wnioski na nowy okres świadczeniowy będzie można składać od 1 lipca do końca listopada. Złożenie wniosku do końca sierpnia gwarantuje wypłatę świadczenia do 30 września.

Wniosek o świadczenie z programu „Dobry Start” można złożyć tylko elektronicznie – przez aplikację mZUS, Platformę Usług Elektronicznych (PUE) ZUS, bankowość elektroniczną lub portal Emp@tia. Warto sprawdzić czy poprawnie podaliśmy PESEL dziecka, nazwę i adres szkoły oraz aktualny numer konta.

Zawiadomienia, które dotyczą świadczeń będą przekazywane elektronicznie. Informację o przyznaniu wsparcia będzie można znaleźć w skrzynce odbiorczej na profilu na PUE ZUS – również wtedy, gdy wniosek został złożony przez bankowość elektroniczną lub portal Emp@tia. Na PUE ZUS znajdzie się także cała korespondencja w sprawie wniosku o świadczenie (wezwanie do uzupełnienia wniosku lub załączników, informacja o przyznaniu świadczenia, decyzja odmawiająca przyznania świadczenia).

Pieniądze będą wypłacane wyłącznie na wskazany rachunek bankowy.

19 czerwca przypada święto kościelne i dzień ustawowo wolny od pracy. Wiele osób korzystając z tego święta planuje urlopy w piątek, 20 czerwca, by przedłużyć sobie wolne. – Wiemy, że takie przedłużone weekendy to też czas, kiedy niektórzy zamierzają załatwiać swoje urzędowe sprawy. Jeśli chodzi o ZUS, będzie to można zrobić bez problemu, gdyż tego dnia, czyli w piątek 20 czerwca, będziemy otwarci tak jak w każdy inny roboczy piątek. Klienci mogą się do nas zgłaszać osobiście w godz. od 8.00 do 15.00, natomiast, jeśli ktoś akurat w tym czasie zamierza wyjechać w inne regiony Polski, albo za granicę, nic nie stoi na przeszkodzie, by skontaktował się z nami online, za pośrednictwem e-wizyty – podpowiada Iwona Kowalska-Matis, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie dolnośląskim.

Warto jednak umówić sobie wcześniej taką wizytę wideo, by mieć pewność, że uda się porozmawiać tego dnia z ekspertem ZUS. Kalendarz wolnych terminów jest udostępniony na stronie  www.zus.pl/e-wizyta, po wpisaniu tematu omawianej sprawy, musimy podać kod swojego miejsca zamieszkania, a następnie zostaniemy przeniesieni do kalendarza dostępnych terminów spotkania online. W bardzo prosty sposób taką wizytę można umówić za pośrednictwem aplikacji mZUS.

Sprawy urzędowe można załatwiać przez 7 dni w tygodniu za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych (PUE) eZUS. Z ZUS-em można się także skontaktować poprzez infolinię (22 560 16 00) lub wysyłając wiadomość  e-mail na adres: cot@zus.pl.

W 2024 roku ZUS wypłacał, co miesiąc renty socjalne dla 297 tys. osób w całej Polsce. Średnia wysokość renty socjalnej to: 1 764,33 zł. W 2024 roku 18,3 tys. Dolnoślązaków dostawało rentę socjalną z ZUS. Oddział w Legnicy wypłacał, co miesiąc 5,6 tys. rent, których średnia wysokość to 1 735,19 zł.

– Renta socjalna jest finansowana z budżetu państwa, a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przyznawana jest na wniosek, po spełnieniu określonych warunków. Świadczenie to podlega waloryzacji, która odbywa się 1 marca każdego roku. Po podwyżce kwota świadczenia wynosi obecnie 1878,91 zł brutto – informuje Iwona Kowalska-Matis, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS
w województwie dolnośląskim.

Rentę socjalną mogą otrzymać osoby pełnoletnie, u których lekarz orzecznik lub komisja lekarska ZUS stwierdziła całkowitą niezdolność do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało przed ukończeniem 18. roku życia, w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej − przed ukończeniem 25. roku życia lub w trakcie kształcenia w szkole doktoranckiej, studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej. Rzeczniczka wyjaśnia, że za osobę pełnoletnią uznaje się nie tylko tą, która ukończyła 18 lat, ale także kobietę, która zawarła związek małżeński po ukończeniu 16. roku życia.

– Renta może być przyznane na stałe, jeśli całkowita niezdolność do pracy ma charakter trwały lub na czas określony w przypadku, gdy niezdolność do pracy jest okresowa – precyzuje Kowalska-Matis. – Przyznanie oraz pobieranie renty socjalnej nie jest uzależnione od spełnienia warunku przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Renta przysługuje m.in. osobom posiadającym obywatelstwo polskie, które czasowo przebywają za granicą, na przykład w celu nauki lub odwiedzin rodziny – dodaje.

Renta socjalna nie przysługuje osobom, które mają ustalone prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, świadczenia przedemerytalnego, zasiłku przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego lub pobierają świadczenia o charakterze rentowym z instytucji zagranicznych. Ponadto renta socjalna nie będzie przyznawana osobom, które są właścicielami lub posiadaczami nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 5 ha przeliczeniowych. Renta socjalna nie przysługuje również w okresie tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności.

– Jeżeli wnioskodawca ubiega się o rentę socjalną i jednocześnie ma prawo do renty rodzinnej, której wysokość nie przekracza 300 proc. kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy (aktualnie 5636,73 zł brutto), przysługuje mu prawo do obu tych świadczeń – wyjaśnia Iwona Kowalska-Matis.

Rzeczniczka precyzuje, że w przypadku, gdy łączna kwota obu świadczeń przekroczy 5636,73 zł brutto, ZUS obniży rentę socjalną. Należy jednak pamiętać, że obniżona renta socjalna nie może być niższa niż 10 proc. najniższej renty z tytułu niezdolności do pracy. Jeśli natomiast kwota renty rodzinnej przekroczy 300 proc. najniższej renty z tytułu niezdolności do pracy, renta socjalna nie będzie przysługiwać.

Osobom, które dostają rentę socjalną i posiadają orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy oraz do samodzielnej egzystencji przysługuje dodatek dopełniający w kwocie 2520 zł brutto miesięcznie. Wniosek o dodatek (EDD-SOC) jest dostępny od 1 stycznia tego roku na stronie internetowej zus.pl i w każdej placówce Zakładu. Według rzeczniczki, do ZUS już można składać wnioski. Pierwsze wypłaty dodatku dopełniającego do renty socjalnej będą już w maju. Ten dodatek to efekt wejścia w życie 1 stycznia 2025 roku przepisów, które wprowadziły to nowe świadczenie. Wniosek o ten dodatek (EDD-SOC) jest dostępny na stronie internetowej zus.pl i w każdej placówce ZUS.

– Dodatek dopełniający ZUS wypłaci razem z rentą socjalną, w terminach płatności tej renty. Pierwsze wypłaty zaplanowane są na maj 2025 roku – mówi Iwona Kowalska-Matis regionalny rzecznik prasowy ZUS na Dolnym Śląsku. – W przypadku osób, które w dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej, czyli 1 stycznia 2025 r., miały orzeczoną niezdolność do samodzielnej egzystencji ZUS przyzna ten dodatek z urzędu, bez konieczności składania wniosku. Pozostałe osoby będą zobowiązane do złożenia wniosku – dodaje Kowalska-Matis.

Osoby pobierające rentę socjalną, tak jak pozostali emeryci czy renciści mają możliwość podejmowania pracy zarobkowej, jednak powinny pamiętać o obowiązujących limitach przychodu, które mogą spowodować zmniejszenie lub zawieszenie wypłaty świadczenia. Wysokość osiąganych zarobków jest aktualizowana, co trzy miesiące. Od 1 marca 2025 r. do końca maja 2025 r. granicą bezpiecznego dorabiania jest kwota 5934,10 zł brutto. Zarobki nieprzekraczające tej kwoty miesięcznie nie wpłyną na wysokość renty wypłacanej przez ZUS. Natomiast, aby uniknąć wstrzymania wypłaty świadczenia, dodatkowy miesięczny przychód nie powinien przekraczać 11 020,40 zł brutto.

W 2024 roku dopuszczalna roczna kwota przychodu wyniosła 65 611,40 zł brutto, natomiast graniczna roczna kwota przychodu osiągnęła 121 849,50 zł brutto. Kwoty te odpowiadają 70 proc. i 130 proc. przeciętnych miesięcznych wynagrodzeń z 2024 roku.

Nowy okres świadczeniowy rozpocznie się 1 czerwca tego roku i potrwa do 31 maja 2026. Rodzice mogą składać wnioski tylko elektronicznie przez PUE ZUS (eZUS), portal Emp@tia, bankowość elektroniczną, a także za pośrednictwem bezpłatnej aplikacji mZUS.

W 2024 r. rodzice złożyli 5 mln 193 tys. wniosków o 800+. Dotyczyło to 7 mln 918 tys. dzieci. Rok wcześniej było to 5 mln 271 tys. wniosków na 8 mln 136 tys. dzieci.
– 800 zł przyznajemy na każde dziecko w wieku do ukończenia 18 lat, bez względu na dochód osiągany przez rodzinę – mówi Iwona Kowalska-Matis regionalna rzeczniczka prasowa ZUS na

Od 1 lutego można składać wnioski na nowy okres świadczeniowy, który potrwa od 1 czerwca 2025 r. do 31 maja 2026 r. Wnioski o świadczenie można złożyć jedynie drogą elektroniczną: za pomocą profilu na PUE ZUS (eZUS), za pośrednictwem bankowości elektronicznej czy portalu Emp@tia, jak również poprzez aplikację mZUS na urządzenia mobilne (telefony komórkowe, tablety).
Jeśli wniosek złożono w poprzednim okresie świadczeniowym i ZUS przyznał 800 plus, to rodzic może utworzyć w aplikacji wniosek na nowy okres świadczeniowy. Taki wniosek zostanie automatycznie uzupełniony na podstawie wcześniejszych danych. W razie potrzeby zawsze może go edytować.
– To nie jedyne udogodnienie – jeśli dzieci są zgłoszone do ubezpieczenia zdrowotnego w ZUS, wtedy nasz klient może w kreatorze wniosku pobrać ich dane automatycznie. Dzięki temu nie trzeba wpisywać ich ręcznie – wyjaśnia Kowalska-Matis.

Od daty złożenia wniosku z wymaganymi dokumentami zależy termin ustalenia prawa i wypłaty świadczenia. Jeśli rodzic złoży prawidłowo wypełniony wniosek z wymaganymi dokumentami do 30 kwietnia 2025 r., ZUS wypłaci świadczenie do 30 czerwca 2025 r., co oznacza, że rodzic zachowa ciągłość wypłaty świadczenia 800 plus. Złożenie wniosku do końca czerwca 2025 r. będzie gwarantowało, że świadczenie wychowawcze zostanie wypłacone z wyrównaniem od 1 czerwca 2025 r. Natomiast, jeśli osoba ubiegająca się o świadczenie złoży wniosek na nowy okres po 30 czerwca 2025 r. świadczenie wychowawcze będzie przysługiwało od miesiąca złożenia wniosku.

W 2024 roku aż 41 900 ojców skorzystało z urlopu rodzicielskiego – ponad dwa razy więcej niż w 2023 roku (19 000) i jedenaście razy więcej niż w 2022 roku (3 700). To jednak nadal tylko 17 proc. ojców, którym w zeszłym roku rodziło się dziecko. Na Dolnym Śląsku w 2024 skorzystało z urlopu rodzicielskiego 3305 panów, w tym na terenie oddziaływania legnickiego oddziału ZUS: 654

Średni czas urlopu rodzicielskiego wykorzystywanego przez ojców wyniósł w 2024 roku 48,6 dnia, co odpowiada około siedmiu tygodniom (w 2023 było to 49 dni). – Ustawowo każdy rodzic ma dziewięć tygodni urlopu, którego nie można przenieść na drugiego rodzica. Nasze dane wskazują, że średnio dwa tygodnie urlopu rodzicielskiego pozostają niewykorzystane – mówi Iwona Kowalska-Matis regionalna rzeczniczka prasowa ZUS na Dolnym Śląsku. – Tymczasem to jest ich czas, który mogliby spędzić ze swoim dzieckiem – dodaje.
Według rzeczniczki, dużo większa ilość ojców korzysta z drugiej przysługującej im formy opieki nad dzieckiem, czyli urlopu ojcowskiego. W 2024 roku liczba panów, którzy wykorzystali swój „ojcowski” wyniosła 162 300, co stanowi 64 proc. uprawnionych. W 2023 roku odsetek ten wynosił 67 proc. (182 000 ojców). Ogólna liczba ojców korzystających z tego świadczenia pozostaje wysoka. Od momentu wejścia w życie dyrektywy work-life balance ten odsetek przekracza 60 proc. – Urlop ojcowski to 100 proc. płatne dwa tygodnie, być może w tym tkwi tajemnica ich popularności. Te dwa tygodnie tata musi wykorzystać do ukończenia przez dziecko 1 roku życia – wyjaśnia Kowalska-Matis.

Rzeczniczka przypomina, że od momentu nowelizacji Kodeksu pracy w 2023 roku, urlop rodzicielski trwa 41 tygodni, z czego każdy rodzic ma 9 tygodni, których nie można przenieść na drugiego rodzica. Mama i tata mają indywidualne prawo do tego świadczenia a zasiłek za ten okres wynosi 70 proc. wynagrodzenia.

W 2024 roku średnia wysokość zasiłku wypłacanego za urlop rodzicielski ojców wynosiła 167 zł dziennie, podczas gdy dla matek było to 124 zł. Rok wcześniej wartości te wynosiły odpowiednio 153 zł i 107 zł.

– Wynika to z tego, że kobiety nadal zarabiają mniej od swoich partnerów – mówi Iwona Kowalska-Matis. – Te nierówności przekładają się także na wysokość przyszłej „kobiecej” emerytury. Różnice w wysokości emerytur dla kobiet i mężczyzn wynikają z tego, że panie pracują krócej, zarabiają mniej i żyją średnio statystycznie dłużej niż mężczyźni. Kobiety mają także mniejsze dochody, gdy przez część swojego życia są na urlopach związanych z wychowaniem dziecka – wyjaśnia  rzeczniczka.

– Urlopy, które oboje rodzice mogą wykorzystać na opiekę nad dzieckiem to nie tylko kwestia równego podziału obowiązków, ale też szansa dla ojców na budowanie silnej więzi z dzieckiem, a dla dzieci piękny czas spędzony z obojgiem rodziców – zauważa Kowalska-Matis.

Formularz EPD-21 to wniosek o niepobieranie zaliczek na podatek od dochodu do 30 tysięcy złotych. – Jest on coraz częściej składany przez emerytów i rencistów, choć nie dla wszystkich jest to najkorzystniejsze rozwiązanie – informuje Iwona Kowalska-Matis, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie dolnośląskim.
Rzeczniczka wyjaśnia, że jeśli emeryt lub rencista złoży wniosek EPD-21 w ZUS, to instytucja nie będzie potrącać zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych (z emerytury, renty, a także dodatkowych rocznych świadczeń: trzynastki i czternastki) do momentu, gdy suma dochodów ze świadczeń w danym roku wyniesie 30 tys. zł. Dopiero po jej przekroczeniu Zakład zacznie potrącać ze świadczenia zaliczkę na podatek w wysokości 12 proc. bez stosowania kwoty zmniejszenia.

Złożenie wniosku powinny rozważyć osoby, które dostają od ZUS niskie świadczenie i nie mają innych dochodów. – W ich przypadku zaliczkę na podatek dochodowy potrąca się tylko z dodatkowych rocznych świadczeń, czyli tzw. trzynastki i czternastki. Skutek jest taki, że są one niższe do wypłaty „na rękę”, a w urzędzie skarbowym po zakończeniu roku powstaje nadpłata. Emeryt lub rencista oczywiście odzyskuje nadpłacony podatek z urzędu skarbowego, z tym, że dopiero po rocznym rozliczeniu – wyjaśnia Kowalska-Matis.

Jeśli jednak emeryt lub rencista złoży do ZUS wniosek EPD-21, to ZUS nie będzie potrącał zaliczki również z trzynastki i czternastki. Wypłata dodatkowych świadczeń „na rękę” będzie wyższa, a po zakończeniu roku podatkowego najprawdopodobniej nie powstanie nadpłata w urzędzie skarbowym. Wraz z PIT-em za 2024 rok ZUS wysłał do osób potencjalnie zainteresowanych tym tematem formularz wniosku EPD-21 wraz z ulotką, która informuje o jego skutkach. To grupa ponad 460 tys. klientów, którym podatek był naliczany w ZUS tylko od trzynastej i czternastej emerytury.

Nie dla każdego wniosek o niepobieranie zaliczek podatkowych będzie korzystny.
– Nie opłaci się osobom, których łączne dochody z wszystkich źródeł przekraczają w roku 30 tys. złotych. Wśród osób z niskimi świadczeniami w ZUS są takie, które np. pobierają drugie świadczenie z innej instytucji lub wynagrodzenie za pracę – przestrzega Iwona Kowalska-Matis. – W ich przypadku łączne dochody mogą przekraczać kwotę wolną od podatku – dodaje.
Jeżeli taki emeryt lub rencista złoży w ZUS wniosek o niepobieranie zaliczek ze świadczeń, to po zakończeniu roku w rozliczeniu z urzędem skarbowym może powstać niedopłata podatku. I to niekiedy spora.
Rzeczniczka przestrzega, że raz złożony wniosek EPD-21 będzie obowiązywał także w kolejnych latach, aż do czasu, gdy świadczeniobiorca go nie wycofa lub złoży inny wniosek podatkowy.
Klient zawsze sam podejmuje decyzję, co do wniosku, ale w tej sytuacji warto, by rozważył pozostanie przy pobieraniu zaliczek podatkowych przez ZUS.

Pracownicy ZUS pomogą wypełnić wniosek o rentę wdowią. W trakcie wizyty w placówce zapytają m.in. o: PESEL, datę śmierci współmałżonka, po którym przysługuje renta rodzinna, a także o wspólność małżeńską, czyli o to, czy małżonkowie prowadzili wspólne gospodarstwo domowe. Nie słabnie zainteresowanie tym świadczeniem. – Pomimo, że czas na złożenie wniosku to jeszcze kilka miesięcy, nasze sale obsługi klientów są pełne seniorów. Jeśli komuś się renta wdowia należy to zapewniam, że wniosek złożony dziś po oczekiwaniu w kolejce, czy wniosek złożony chociażby w maju czy czerwcu – bez kolejki będzie tak samo rozpatrzony a wysokość przyznanej renty dokładnie taka sama – informuje Iwona Kowalska-Matis regionalny rzecznik prasowy ZUS w woj. dolnośląskim.

Tylko na Dolnym Śląsku wpłynęło już 27 366 wniosków, w tym w oddziale ZUS w Legnicy 6 533.

Rzeczniczka przypomina, że na stronie internetowej ZUS zamieszczona jest interaktywna ankieta, dzięki której można sprawdzić czy ktoś będzie mógł skorzystać z renty wdowiej. Ankieta poprzez pytania sprawdza krok po kroku, czy klient spełnia wszystkie warunki wymagane do przyznania renty. – Żebyśmy mogli przyznać rentę wdowią, wnioskodawca będzie musiał spełnić łącznie kilka warunków. Jeśli nie spełni, chociaż jednego z nich, nie będzie mógł skorzystać z prawa do łączenia świadczeń. Aby się przekonać, czy je spełnia, powinien odpowiedzieć na siedem pytań zamieszczonych w ankiecie – zachęca Kowalska-Matis.

Przypomnijmy, prawo do wypłaty świadczeń w zbiegu, czyli tzw. „renty wdowiej” przysługuje osobie, która ma prawo, do co najmniej dwóch świadczeń emerytalno-rentowych, w tym renty rodzinnej po zmarłym małżonku. Osoba taka dotychczas mogła pobierać tylko jedno z tych świadczeń wyższe lub wybrane. Od lipca renta wdowia dla uprawnionej osoby to połączenie dwóch świadczeń 15 proc. własnego świadczenia i cała renta rodzinna, którą otrzymuje wdowiec czy wdowa lub odwrotnie 100 proc. swojego świadczenia np. emerytury i 15 proc. przysługującej renty rodzinnej. Co ważne wysokość sumy świadczeń ustalonych w zbiegu, – czyli renty wdowiej – nie może przekroczyć trzykrotności kwoty najniższej emerytury, tj. obecnie do końca lutego 2025 to 3 x 1780,96 zł, czyli łącznie 5342,88 zł.

– Samo bycie wdową czy wdowcem nie wystarczy do uzyskania prawa do renty wdowiej. Renta wdowia będzie przyznawana na wniosek po spełnieniu określonych warunków. Trzeba mieć ukończony powszechny wiek emerytalny, wynoszący 60 lat dla kobiet, 65 lat dla mężczyzn, pozostawać we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka, nabyć prawo do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż w dniu ukończenia 55 lat (kobieta) i 60 lat (mężczyzna). To oznacza, że wdowa, która nabyła prawo do renty rodzinnej w wieku 40 czy 50 lat nie będzie miała prawa do renty wdowiej. Ze zwiększenia nie skorzystają także osoby, które pozostają obecnie w związku małżeńskim – wyjaśnia Iwona Kowalska-Matis.

Jak podkreśla rzeczniczka: przyznanie „renty wdowiej” będzie możliwe, jeśli wdowa lub wdowiec mają ustalone prawo do renty rodzinnej. W przypadku, gdy do tej pory nie ubiegali się o przyznanie renty rodzinnej, ponieważ świadczenie po współmałżonku byłoby mniej korzystne, powinni złożyć wniosek. Następnie do końca lipca 2025, należy złożyć wniosek o ustalenie zbiegu świadczeń z rentą rodzinną, korzystając z formularza ERWD. Taka kolejność ułatwi i przyspieszy rozpatrzenie wniosku o łączenie wypłaty obu świadczeń w 2025. Podobna sytuacja dotyczy osób pobierających rentę rodzinną, które nigdy nie wnioskowały o przyznanie emerytury. – Trzeba pamiętać, że jeśli klient złoży od razu wniosek o „rentę wdowią”, a nie będzie miał ustalonego prawa, do co najmniej dwóch świadczeń emerytalno-rentowych, w tym renty rodzinnej po zmarłym małżonku, ZUS odmówi przyznania świadczenia w zbiegu z powodu braku prawa do drugiego świadczenia – przestrzega Kowalska-Matis.

Według szacunków ZUS ponad 1 mln 100 tys. osób będzie mogło skorzystać z renty wdowiej. Wnioski można składać od 1 stycznia 2025. 

W 2024 roku ZUS na Dolnym Śląsku wypłacił ponad 4,8 mld zł (2023 – ponad 3 mld zł) w ramach programu 800+. W skali całego kraju wypłaty zamknęły się kwotą 66 mld zł. Od lutego rusza nabór nowych wniosków.

– W minionym roku wpłynęło do nas 380 tys. wniosków na nowy okres rozliczeniowy – mówi Iwona Kowalska-Matis regionalny rzecznik prasowy na Dolnym Śląsku. – W całym kraju ponad 5 mln wniosków – dodaje.

Rzeczniczka zachęca rodziców do zajrzenia na stronę zus.pl, na której można znaleźć odpowiedzi na większość pytań zadawanych przez rodziców.

– To najszybszy sposób na to żeby dowiedzieć się jak wycofać już złożony wniosek, jak zmienić numer rachunku bankowego czy jak go skorygować, jeśli rodzic zrobi błąd we wniosku – mówi.

Rządowy program nazywany popularnie 800 plus działa od 1 kwietnia 2016 r. W jego ramach rodzinom z dziećmi na utrzymaniu początkowo przysługiwało świadczenie wychowawcze w wysokości 500 zł na dziecko do ukończenia 18 lat, bez względu na dochód osiągany przez rodzinę. Od 1 stycznia 2024 r. wysokość tego świadczenia wynosi już 800 zł miesięcznie na dziecko.

– Wnioski od początku przyjmujemy tylko elektronicznie, co pozwala rodzicom wysyłać je o dowolnej porze dnia i nocy, a także spoza miejsca zamieszkania, również podczas wyjazdu z dziećmi na ferie – opowiada Kowalska-Matis.

Rzeczniczka wyjaśnia, że rodzice mają kilka kanałów składania elektronicznych wniosków. Mogą to zrobić za pomocą profilu na PUE ZUS, za pośrednictwem bankowości elektronicznej czy portalu Emp@tia, jak również poprzez aplikację mZUS, która jest dostępna na urządzenia mobilne (telefony komórkowe, tablety).

Aby korzystać z bezpłatnej aplikacji mZUS najpierw należy ją pobrać ze sklepów Google Play i App Store. Zawiera ona funkcje, które przyspieszają wypełnienie wniosku o 800 plus. Jeśli wniosek złożono w poprzednim okresie świadczeniowym i ZUS je przyznał, to rodzic może utworzyć w aplikacji wniosek na nowy okres świadczeniowy.

– Taki wniosek zostanie automatycznie uzupełniony na podstawie wcześniejszych danych. W razie potrzeby zawsze może go edytować – zapewnia Iwona Kowalska-Matis

Podobnie jak w przypadku PUE, jeśli dzieci są zgłoszone do ubezpieczenia zdrowotnego w ZUS, to klient może w kreatorze wniosku pobrać ich dane automatycznie. Dzięki temu nie trzeba wpisywać ich ręcznie. Funkcje aplikacji mZUS znacznie przyspieszają wypełnienie wniosku, który można wysłać szybko i wygodnie przez tablet lub telefon. Wniosek można również wypełnić na komputerze za pośrednictwem PUE ZUS, portalu Emp@tia oraz bankowości elektronicznej banków.

Korespondencja na PUE

Co istotne pisma, informacje i decyzje dotyczące świadczenia 800 plus są przekazywane w formie elektronicznej za pośrednictwem PUE ZUS, nawet, jeśli wniosek był składany przez bankowość elektroniczną czy portal Emp@tia. Jeżeli rodzic złoży wniosek przez bank albo portal Emp@tia, a nie ma profilu na PUE ZUS, to Zakład Ubezpieczeń Społecznych założy mu taki profil automatycznie na podstawie danych podanych przez klienta we wniosku.

Od daty złożenia wniosku z wymaganymi dokumentami zależy termin ustalenia prawa i wypłaty świadczenia. Jeśli rodzic złoży prawidłowo wypełniony wniosek z wymaganymi dokumentami do 30 kwietnia 2025 r., ZUS wypłaci świadczenie do 30 czerwca 2025 r., co oznacza, że rodzic zachowa ciągłość wypłaty świadczenia 800 plus.

800 plus w ubiegłym roku

W 2024 r. rodzice złożyli 5 mln 193 tys. wniosków o świadczenie wychowawcze. Dotyczyło to 7 mln 918 tys. dzieci. Rok wcześniej było to 5 mln 271 tys. wniosków, co objęło 8 mln 136 tys. dzieci.

Problemy finansowe mogą dotknąć każdego płatnika składek, dlatego już przy pierwszych oznakach warto udać się do ZUS i wspólnie z doradcą ds. ulg i umorzeń poszukać optymalnego rozwiązania. Jednym z nich jest rozłożenie zadłużenia na raty.

Dane na Dolny Śląsk (koniec listopada 2023 )

W Oddziale we Wrocławiu, liczba płatników z zadłużeniem powyżej 1 tys. zł wynosi: 43 tys. Najwyższe zadłużenie jednej z firm wynosi ponad 14 mln zł.

W Oddziale ZUS w Wałbrzych, liczba płatników z zadłużeniem powyżej 1 tys. zł. wynosi: 22 tys. Najwyższe zadłużenie jednej z firm to ponad 8 mln zł.

W Oddziale ZUS w Legnicy liczba płatników z zadłużeniem powyżej 1 tys. zł to ponad 14 tys. Najwyższe zadłużenie jednej z firm to nieco ponad 6 mln zł.

– To są niekiedy drobne zadłużenia, które osoba prowadząca firmę spłaca w kolejnych miesiącach, ale i bywają firmy, którym nie wiodło się najlepiej i dług jest dosyć znaczący – mówi Iwona Kowalska-Matis regionalny rzecznik prasowy ZUS na Dolnym Śląsku. Rzeczniczka zachęca do kontaktu z doradcą ds. ulg i umorzeń jak najszybciej żeby uniknąć kumulujących się długów. – Gdy pojawiają się kłopoty z płatnościami składek, nie warto czekać zbyt długo tylko wystąpić o odroczenie terminu płatności lub rozłożenie długu na raty. W momencie podpisania umowy ZUS przestanie naliczać odsetki za zwłokę, a przedsiębiorca zapłaci jedynie opłatę prolongacyjną – zapewnia Kowalska-Matis. Przedsiębiorcy mogą liczyć na różne formy wsparcia. Płatnicy mogą skorzystać z odroczenia płatności składek lub rozłożenia długu na raty. -O odroczenie terminu płatności składek może ubiegać się każdy płatnik, który ma chwilowe problemy finansowe, uniemożliwiające mu uregulowanie składek w ustawowym terminie płatności – mówi Iwona Kowalska-Matis.

Według rzeczniczki, przedsiębiorca może także wystąpić o rozłożenie zadłużenia na raty. Liczbę rat i ich wysokość płatnik ustala w porozumieniu z ZUS. Na stronie internetowej ZUS jest dostępna broszura wyjaśniająca jak uzyskać rozłożenie długu na raty. Broszura jest dostępna tutaj
Liczba umów ratalnych zawartych pomiędzy ZUS a płatnikami stale rośnie. Rozłożenie należności z tytułu składek na raty pozwala na ich uregulowanie w uzgodnionym, dłuższym czasie. O taką ulgę w spłacie mogą ubiegać się obecni i byli płatnicy składek, a także osoby, na które ZUS przeniósł odpowiedzialność za cudze zobowiązania, np. spadkobiercy czy członkowie zarządów spółek. Uldze podlegają składki na wszystkie fundusze, w pełnej kwocie, niezależnie od tego, czy była to część finansowana przez płatnika czy ubezpieczonego. Warunki spłaty określane są w umowie i uzależnione od środków, jakie dłużnik może przeznaczyć na spłatę należności.

Rozłożenie zadłużenia na raty niesie za sobą wiele korzyści. Taka umowa pozwala przedsiębiorcy na uporządkowanie jego sytuacji. Jeżeli terminowo spłaca kolejne raty i reguluje bieżące składki, może otrzymać  zaświadczenie o niezaleganiu w opłacaniu składek, potrzebne np. do udziału w przetargach. Po podpisaniu umowy, ZUS nie  podejmuje działań zmierzających do wyegzekwowania należności, a dotychczas prowadzoną egzekucję zawiesza. Od składek objętych ulgą  nie nalicza się odsetek, a w ich miejsce pobiera się opłatę prolongacyjną.

Klienci ZUS, którzy mają problemy ze spłatą należności, mogą skorzystać z pomocy doradców. Ich zadaniem  jest wskazanie najdogodniejszego sposobu uregulowania zadłużenia, a także zapewnienie pomocy  w zgromadzeniu i przygotowaniu dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia wniosku. Z doradcami można się kontaktować osobiście w placówkach ZUS, mailowo oraz telefonicznie. Kontakt do doradców dostępny jest na stronie internetowej ZUS

Układ ratalny krok po kroku:https://www.zus.pl/documents/10182/167561/Krok_po_kroku_Uklad_ratalny.pdf/a4f901ad-63b2-4d90-b0be-9d0a71375b9c?t=1620388966609