Celem demonstracji będzie m.in. skłonienie polskich władz do respektowania ustaleń raportu Komisji Petycji Parlamentu Europejskiego, która wezwała rząd polski do uszanowania wyników referendum antyodkrywkowego z września 2009 r. oraz podjęcia dialogu z mieszkańcami gmin położonych na złożu węgla brunatnego „Legnica”.

Protest pod kancelarią Premiera Donalda Tuska oznaczać też będzie sprzeciw wobec groźby wprowadzenia przez wojewodę dolnośląskiego tzw. ochrony złoża przed dalszą zabudową niezwiązaną z energetyką, która oznaczałaby całkowite zablokowanie rozwoju gmin nią objętych. Demonstracja przed kancelarią Prezesa Rady Ministrów poprzedza zaplanowaną na 23 sierpnia w Gubinie, międzynarodową akcję Łańcuch Ludzi – STOP odkrywce. Udział we wtorkowej demonstracji zapowiedzieli mieszkańcy województw: dolnośląskiego (gminy: Lubin Ścinawa, Ruja, Miłkowice, Prochowice, Kunice) oraz lubuskiego, wielkopolskiego i kujawsko-pomorskiego. Obecni będą samorządowcy, rolnicy, mieszkańcy oraz organizacje społeczne sprzeciwiające się budowie kopalni odkrywkowych i działające na rzecz rozwoju odnawialnych źródeł energii w zagrożonych odkrywkami regionach.

Inf. Gmina Wiejska Lubin

fot. archiwum, Gmina

W anglojęzycznej publikacji pt. „Polish government facing charges for putting polluters first” (Polski rząd oskarżony o stawianie interesów firm – trucicieli na pierwszym miejscu) z 18.09.2013r. czytamy m.in.” .. Polski rząd stoi dziś wobec zarzutów ulegania interesom koncernów energetycznych i stawiania ich ponad bezpieczeństwo, dobrobyt i prawa lokalnych społeczności.

Premier Donald Tusk dąży do otwarcia nowej odkrywkowej kopalni węgla brunatnego w okolicach Lubina, w południowo-zachodniej Polsce co zostało uznane za bezprawne i niekonstytucyjne przez prawników oraz mieszkańców tych terenów. Społeczności lokalne, w 2009 r. głosowały nawet w referendum przeciwko planom budowy kopalni – co nie dziwi, biorąc pod uwagę, że Polska ma najbardziej toksyczne oddziaływanie węgla w Europie, odpowiedzialne za 3600 przedwczesnych zgonów rocznie – ale wyniki (referendum) były po prostu zignorowane (przez polskie władze).

Wójt Gminy Lubin, Irena Rogowska, skrytykowała rząd za ponowne tworzenie strategii energetycznej w komunistycznym stylu, władze twierdzą, że to „ochrona zasobów”, ale w rzeczywistości to nielegalnie nabycie prawa własności do ziemi, zduszenie rozwoju lokalnego i powolne unicestwienie lokalnych źródeł utrzymania.

Wójt Rogowska powiedziała: „nasze gminy (od red.: gminy Kunice, Prochowice, Ścinawa Ruja, Miłkowice poparły na piśmie wniosek gminy Lubin do TK) są arbitralnie pozbawione prawa do samostanowienia. To absurdalne, że to nie gmina i jej mieszkańcy, zdecydują o swojej własności, ale potencjalny przyszły inwestor górniczy (od red.- tak brzmią zaskarżone w TK przepisy). „Ochronę złóż węgla brunatnego” znamy z czasów komunistycznych, tak naprawdę oznacza ona koniec dla rozwoju lokalnego i powolne zniszczenie naszych źródeł utrzymania.”

Przypomnijmy wniosek do Trybunału Konstytucyjnego złożony przez Wójt Gminy Lubin na podstawie uchwały Rady Gminy Lubin z czerwca br. dotyczy zbadania zgodności z Konstytucją zapisów Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 (KPZK), z których bezpośrednio wynika przymus wprowadzenia ochrony złoża węgla brunatnego „Legnica” przed dalszą zabudową niezwiązaną z energetyką. We wniosku przygotowanym we współpracy z Ekologicznym Serwisem Prawnym z Krakowa znalazł sie zarzut, że wprowadzona ochrona, nieograniczona ani przedmiotowo, ani czasowo, fundamentalnie narusza istotę prawa własności ponieważ pozbawia właścicieli możliwości faktycznego rozporządzania ich własnym majątkiem. Szczególnie, iż zawęża prawo rozporządzania nieruchomościami wyłącznie na rzecz przyszłego inwestora górniczego.
Autor: materiały gminy Lubin

Przygotowany przez Ekologiczny Serwis Prawny wniosek wskazuje między innymi, że postanowienia KPZK stanowią nieuzasadnioną ingerencję w prawo własności – wprowadzając ochronę złóż węgla brunatnego przed dalszą zabudową, a tym samym pozbawiając gminy możliwości prowadzenia jakiejkolwiek działalności inwestycyjnej na terenach, na których znajdują się złoża.
Nie jest to jedyny przypadek, kiedy rząd, forsując interesy dużych firm energetycznych, które chcą budować odkrywkowe kopalnie węgla wbrew woli społeczeństwa, nagina prawo, szkodząc jednocześnie polskim obywatelom.
Wprowadzana ochrona nie jest ograniczona ani przedmiotowo, ani czasowo, tymczasem fundamentalnie narusza istotę prawa własności, ponieważ na takich nieruchomościach nie można realizować żadnych inwestycji, a możliwość rozporządzania nimi jest fikcją. W żadnym wypadku nie można przyjmować, że wszędzie tam, gdzie znajduje się złoże węgla brunatnego, interes publiczny przesądza o jego eksploatacji. Jest to praktycznie forma wywłaszczenia mieszkańców– mówi Tomasz Włodarski, dyrektor Ekologicznego Serwisu Prawnego w Polsce.
– Nasze gminy zostałyby arbitralnie pozbawione samodzielności, wbrew zasadom konieczności czy proporcjonalności stanowionego prawa. Doszło do takiego absurdu, że to nie my jako gmina i jej mieszkańcy, tylko przyszły inwestor górniczy ma możliwość rozporządzania naszym majątkiem. Ochrona złoża w wersji, jaką znamy z lat poprzednich, oznaczałaby całkowite zablokowanie rozwoju gmin naszego regionu i ich powolne unicestwienie – mówi Irena Rogowska Wójt Gminy Lubin i Przewodnicząca Ogólnopolskiej Koalicji „Rozwój Tak -Odkrywki Nie”.
Sprawę zgodności z prawem planów budowy odkrywki na Dolnym Śląsku od trzech lat bada także Komisja Petycji Parlamentu Europejskiego, która w maju tego roku odbyła misję śledczą na terenie województwa.
Podobne przypadki naginania prawa przez rząd, które służyć mają forsowaniu interesów zarabiających na wydobyciu spółek energetycznych bez uwzględnienia kosztów społecznych, mają miejsce także w innych regionach, w których planowana jest budowa nowych kopalni węgla brunatnego.
Społeczności lokalne z innych zagrożonych gmin udzieliły poparcia wnioskowi do Trybunału Konstytucyjnego złożonego przez gminę Lubin.
fot: arch gminy Lubin

Protest odbył się w czwartek. Dolny Śląsk reprezentowali przedstawiciele Społecznego Komitetu „Stop Odkrywce” działającego przeciwko budowie kopalni odkrywkowej węgla brunatnego na złożu „Legnica”, protestujących wspierało również Stowarzyszenie Ochrony Środowiska Naturalnego „Przyjezierze” z woj. kujawsko – pomorskiego.
Protest zorganizowało Stowarzyszenie „Nasz Dom” – członek Ogólnopolskiej Koalicji „Rozwój TAK – Odkrywki NIE”. Stowarzyszenie zostało powołane do obrony przed budową kopalni odkrywkowej węgla brunatnego na terenie gmin Miejska Górka i Krobia w Wielkopolsce. Mieszkańcy obawiają się, że uruchomienie kopalni będzie skutkować likwidacją zabudowań i ziemi uprawnej, co może podnieść stopień bezrobocia i ubóstwa w regionie, jak również degradacją środowiska naturalnego. Większość osób przyjechało autobusami z terenów wspomnianych gmin, ale zainteresowanie protestem okazało też wielu mieszkańców Leszna. Manifestanci podczas marszu nieśli transparenty z hasłami „Nasz gmina zginie jak w masarni świnie”, „Stop kopalniom odkrywkowym”, „Jesteśmy rolnikami a nie górnikami”, „Wynocha z naszej ziemi” i „Precz z kopalnią”.
Uczestnicy pikiety przypomnieli czym grozi kopalnia odkrywkowa – utratą ziemi, odpływem wód gruntowych i powstaniem leja depresyjnego, zadymieniem i kurzem. Nadmieniali również, że rolnicze gminy stracą miejsca pracy w rolnictwie – Jak wykopią te dziury to zrobi się pustynia. Musimy myśleć o tym co zostawimy naszym dzieciom i wnukom. My jesteśmy rolnikami a nie górnikami – mówił jeden z mieszkańców.
Podczas manifestacji na rynku w Lesznie nie zabrakło wzniosłych deklaracji i patriotycznych akcentów. Argumentując konieczność walki o niedopuszczenie do budowy kopalń przywołano autorytet Jana Pawła II. Z głośników popłynęła też deklaracja obrony ziemi przed odkrywką nawet za cenę przelania krwi, co zostało przyjęta wielkimi owacjami. Manifestujący przed rozpoczęciem przemarszu ulicami miasta odśpiewali Rotę.

Udział w seminarium wzięli przedstawiciele gmin zagrożonych planami budowy odkrywkowych kopalni węgla brunatnego oraz organizacji pozarządowych z całego kraju.
Uczestnicy seminarium, którego moderatorem i autorem głównej prezentacji był Radosław Gawlik prezes Stowarzyszenia Ekologicznego „Eko-Unia” mieli okazję zapoznać się i odnieść w trakcie dyskusji do kluczowych zagadnień z zakresu m.in. przyszłości europejskiej polityki energetyczno – klimatycznej w tym przedstawionego przez Komisję Europejską w 2011 r. „Planu działań prowadzących do przejścia na konkurencyjną gospodarkę niskoemisyjną do 2050 r. i jej głównego celu jakim jest osiągnięcie redukcji emisji CO2 o 80-95% do 2050 r.
Ponadto omówiono zagadnienia dotyczące Polityki energetycznej Polski oraz korzyści z dekarbonizacji gospodarki UE, do których zaliczyć można uniezależnienie się od importu surowców energetycznych spoza Unii .
Uczestnicy spotkania uważają, że w Polsce trzeba postawić na: efektywność energetyczną, własne odnawialne zasoby czy budowę samowystarczalnych energetycznie obszarów (domy, osiedla) na poziomie samorządów lokalnych i całych regionów. Dodajmy, że polityka energetyczna Polski jest obecnie w trakcie pewnej zmiany, której oficjalnym powodem jest, problematyczna co prawda, szansa wydobywania gazu łupkowego oraz przebijająca się nieuchronnie do świadomości decydentów konieczność postawienia na energetykę prosumencką.
Zmiana formułowana już mniej oficjancie, zakulisowo i wynika z faktu, że węgiel brunatny jako podstawowe paliwo w Polsce się kończy i plany budowy nowych odkrywkowych kopalni oraz elektrowni są w obecnej sytuacji zupełnie nie do przyjęcia także ze względu na nasilające się protesty społeczne oraz gigantyczne koszty. Do tego nakłada się polityka klimatyczne UE.
Uczestnicy seminarium zgodzili się, że mimo pewnych nieoficjalnych ale pozytywnych sygnałów Rząd RP wciąż dryfuje w kluczowych dla naszego kraju zagadnieniach dotyczących polityki energetycznej.
Podsumowując seminarium wójt Irena Rogowska podkreśliła, że samorządowcy, organizacje społeczne, zwykli mieszkańcy powinni aktywnie działać przeciw wydobyciu i spalaniu węgla brunatnego zniechęcając władze państwowe do wspierania planów budowy nowych odkrywkowych kopalni.
Obecni na sali samorządowcy z gmin położonych na złożu węgla brunatnego „Legnica” poinformowali, że pomimo złych doświadczeń z poprzednim wicepremierem, ministrem gospodarki ponownie wystosują list z zaproszeniem do odwiedzin swoich gmin tym razem do obecnego wicepremiera Janusza Piechocińskiego. Samorządowcy mają nadzieję, że nie powieli on złych praktyk swojego poprzednika i znajdzie czas na dialog mieszkańcami zanim zrobią to za niego przedstawiciele Komisji Petycji PE, którzy wybierają się do Polski z misją śledczą wiosną tego roku.

Mieszkańcy gminy Lubin wnosili do samorządu o zmiany planów w Chróstniku. Kiedy urząd przystąpił do poprawiania dokumentacji od Wojewody Dolnośląskiego otrzymał pismo przypominające, że do końca 2013 roku w dokumentach planistycznych gminy mają znaleźć się zapisy o ochronie złoża. – W prawie geologicznym i górniczym jest już zapis, że jeśli otrzymamy dokumentację geologiczną bez zastrzeżeń, to mamy dwa lata, licząc od 1 stycznia 2012 roku na zapisanie w studium gminy ochrony złoża.

Wójt wskazuje, jednak, że jest pewien problem. Przygotowanie dokumentu to wydatek rzędu kilkuset tysięcy złotych, a w dokumentacji geologicznej nie wykazano wszystkich miejscowości leżących na brunatnym złożu. – Poprosiliśmy zatem o wyjaśnienie, co w takim razie jest do objęcia ochroną. Gmina otrzymała odpowiedź, że nową dokumentację geologiczną przygotuje inwestor. Tymczasem z informacji z ministerstwa gospodarki wynika, że zainteresowanego przynajmniej jak na razie nie ma. Jest jeszcze jeden problem wprowadzenia ochrony. Wynika z niespójności dokumentów. Aby wprowadzić ochronę złoża musi być rozporządzenie ministra gospodarki z wykazem złóż strategicznych. Tymczasem powstanie ono dopiero pod koniec 2013 roku. W gminie zastanawiają się zatem co mają wpisać w dokumentach planistycznych. Wójt zapowiada, że zamierza się zbuntować i oczekiwanych przez wojewodę zapisów nie wprowadzi. – Będzie się to zapewne wiązało z zarządzeniem zastępczym wojewody, który samodzielnie dokona zapisów, których my nie chcemy – mówi wójt Rogowska.

– Mija trzeci rok i nic się nie zmieniło, jesteśmy pełni obaw, szczególnie mieszkańcy, którzy nas odwiedzają i zadają nam pytania, czy mogą spokojnie się budować, czy mogą sprzedawać mieszkania, a my nie możemy dać im jasnej odpowiedzi, bo też jej dotychczas nie uzyskaliśmy – mówi Irena Rogowska, wójt gminy Lubin. Lokalni samorządowcy chcą dialogu i szczerej rozmowy. – Świat idzie w innym kierunku pozyskiwania energii, w kierunku odnawialnych jej źródeł.

Tymczasem mimo trzech lat walki i protestów przygotowywane są dokumenty w kierunku wprowadzenia ochrony złoża. Do dzisiaj minister gospodarki Waldemar Pawlak (PSL) nie dał jasnej odpowiedzi co z kopalnią odkrywkową. – Tym,czasem żąda się od nas dostarczenia dokumentów po to, aby wprowadzić ochronę złoża.

Irena Rogowska wójt gminy Lubin podkreśliła, że wszystkie przepisy dotyczące umożliwienia budowy kopalni odkrywkowej są nadal wprowadzane.

Samorządowców wsparła eurodeputowana Lidia Lidia Geringer de Oedenberg. – komisja petycji zdecydowała o wysłaniu do Polski tutaj do protestujących gmin komisji śledczej, która składa się z kilkunastu eurodeputowanych. – Nie będzie wśród nich Polaków. Nie chcemy zacierać obrazu. Komisja sama obiektywnie zapozna się z problemem.

A problem jest spory, bo zachodzą obawy, że rządowe decyzje następują z naruszeniem unijnych dyrektyw środowiskowych, a przede wszystkim złamano zasadę demokratycznego decydowania mieszkańców, których wola do dzisiaj nie została uszanowana. Do tego dochodzi brak konsultacji społecznych.

Przeciwnicy kopalni węgla brunatnego podkreślają, że nie są przeciwni wykorzystaniu złoża „brunatnego złota”, ale sprzeciwiają się korzystaniu z niego metodą odkrywkową.

Przeciwnicy budowy kopalń odkrywkowych węgla brunatnego w Polsce zyskują nowych sojuszników. Poparcie otrzymali już od podobnych organizacji działających w Niemczech. Teraz przedstawiciele kolejnych krajów deklarują pomoc w walce z odkrywkami w Polsce i Europie.

Predrag T. Savić z organizacji „House of justice Strasbourg” zajmującej się propagowaniem Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz Zeljko Stojković będą jednymi z uczestników konferencji organizowanej przez Ogólnopolską Koalicję „Rozwój TAK – Odkrywki NIE” i Społeczny Komitet „STOP Odkrywce”, która zaplanowana jest 26 września w CK Muza. W swoim wystąpieniu opowiedzą o realnych zagrożeniach związanych z funkcjonowaniem odkrywek na przykładzie odkrywki „Kolubara” w Serbii.

Uczestnikami konferencji będą przedstawiciele Fundacji Greenpeace Polska, CEE Bankwatch Network/Polish Green Network z Warszawy i Stowarzyszenia Eko – Unia z Wrocławia oraz przedstawiciele jednostek samorządu terytorialnego z gmin zagrożonych budową kopalni odkrywkowej.

Delegacja prawników EPS z Brna (Czechy) przedstawi projekt skargi do Trybunału Konstytucyjnego w obronie praw mieszkańców terenów zagrożonych odkrywką.

Przypomnijmy, że na październik planowana jest wizytacja europarlamentarzystów, którzy zajmują się skargą mieszkańców dotycząca nieuszanowania wyników referendum antyodkrywkowego.

Przedstawiciele europarlamentu mają zbadać zarzuty kierowane przez włodarzy gmin, a dotyczące planowanej przez rząd budowy odkrywki pomiędzy Lubinem, a Legnicą.

W programie misji Parlamentu Europejskiego znajdą się m.in. spotkania z władzami samorządowymi oraz mieszkańcami zagrożonych odkrywką gmin a także wizytacja terenów położonych na złożu węgla brunatnego „Legnica”.

Walka z planami rządowymi trwa od 2009 roku, kiedy to w sześciu gminach przeprowadzono referenda. Ponad 90 procent mieszkańców, którzy wzięli w nich udział opowiedziało się przeciwko budowie kopalni.

– Nieuszanowanie wyników referendum przez władze państwowe stało się bezpośrednią przyczyną złożenia petycji w Parlamencie Europejskim w lutym 2010 roku – mówi wójt gminy wiejskiej Lubin Irena Rogowska.

Decyzja o konieczności zbadania sytuacji na miejscu zapadła w Komisji Petycji w lipcu tego roku.
Autor: MC

Koncepcja zagospodarowania przewiduje, że przynajmniej do 2030 roku, ponieważ na tyle lat została sporządzona, na terenach złóż zabroniona zostanie jakakolwiek rozbudowa, z wyjątkiem tej, niezbędnej do celów energetycznych. W praktyce może to oznaczać, że właściciele działek, którzy chcieli przekształcić je w działki budowlane i wybudować tam dom nie będą mogli sprawy doprowadzić do końca.

Przedstawiciele gmin nie kryją rozczarowania. Obiecywano im rozmowy, spotkania i dyskusję nad tematem. A tymczasem nawet nie wzięto pod uwagę wyników referendów przeprowadzonych w poszczególnych gminach.

– Teraz zmiany wprowadzone w koncepcji musi wprowadzić województwo w swoich planach, potem przyjdzie czas na gminy – mówi Janusz Łucki, rzecznik prasowy gminy Lubin. – Maksymalnie będziemy mieli na to dwa lata. Jeżeli gmina nie uwzględni koncepcji w swoich planach zagospodarowania przestrzennego, na koszt gminy zrobi to wojewoda – dodaje rzecznik.

– Zapisy o wprowadzeniu ochrony złoża to stagnacja dla gminy, powolne umieranie – wielokrotnie powtarzała Irena Rogowska, wójt gminy Lubin i przewodnicząca Ogólnopolskiej Koalicji „Rozwój TAK – Odkrywki NIE”. – Moim zdaniem przedstawiciele rządu chcą tu wybudować kopalnię, nie opłacałoby się przecież wprowadzenie ochrony złoża dla samej ochrony.

Samorządowcy z sześciu gmin zagrożonych powstaniem kopalni czekają na ostateczną wersję przyjętej przez rząd koncepcji zagospodarowania kraju. Wtedy, jak zapowiedziała już Irena Rogowska, będą szukać błędów formalnych i wykorzystają wszystkie możliwości żeby nakłonić władze do zmiany zdania.

Autor: MC