– Do okresów 36 miesięcy kalendarzowych ulgi i 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej wlicza się jako pełny miesiąc każdy miesiąc kalendarzowy, w którym ktoś korzystał z ulgi lub prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą przez co najmniej jeden dzień – mówi Iwona Kowalska-Matis regionalna rzeczniczka prasowa ZUS na Dolnym Śląsku.

Rzeczniczka dodaje, że od stycznia 2026 przedsiębiorca może skorzystać z 36 miesięcy ulgi „mały ZUS plus” na nowych zasadach tych, które obowiązują od 2026, niezależnie od tego, czy wykorzystał ją przed 2026 rokiem, czy obecnie z niej korzysta, czy też nigdy z niej nie korzystał.
Pozostałe warunki, na podstawie których przedsiębiorcy mają prawo do ulgi „mały ZUS plus” się nie zmieniły.

W przypadku, jeśli ktoś nie wykorzystał pełnego limitu 36 miesięcy ulgi „mały ZUS plus” do grudnia 2025 i korzystał z ulgi do końca grudnia 2025 oraz ma prawo korzystać z niej od stycznia 2026 nie będzie musiał wyrejestrowywać się z ubezpieczeń z kodem tytułu ubezpieczenia 05 90 XX albo 05 92 XX i ponownie zgłaszać do ubezpieczeń z tym kodem w 2026 r. W 2026 powinien złożyć tylko dokumenty rozliczeniowe z kodem tytułu ubezpieczenia 05 90 XX albo 05 92 XX oraz dokument ZUS DRA cz. II albo ZUS RCA cz. II.

Pierwszy okres 60-miesięcznego prowadzenia działalności gospodarczej zacznie się od tego miesiąca, w którym po grudniu 2025 przedsiębiorca rozpocznie działalność gospodarczą z tą ulgą. Kolejne okresy 60 miesięcy, w czasie których będzie mógł korzystać z 36-miesięcznej ulgi, zaczną się od pierwszego miesiąca, w którym zacznie prowadzić lub będzie kontynuować działalność po upływie poprzedniego okresu 60 miesięcznego.

– Jeżeli ktoś nie wykorzysta wszystkich 36 miesięcy ulgi w okresie 60 miesięcy prowadzonej działalności gospodarczej, to pozostałych miesięcy nie może wykorzystać w kolejnym 60-miesięcznym okresie. Limit ulgi „mały ZUS plus” przysługuje przez maksymalnie 36 miesięcy w 60-miesięcznych okresach – tłumaczy Kowalska-Matis.

Według rzeczniczki, jeżeli ktoś wykorzysta 36 miesięcy ulgi „mały ZUS plus” przed upływem 60 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej, to do końca 60-miesięcznego okresu nie będzie miał prawa do ulgi. Będzie mógł nabyć do niej prawo dopiero w kolejnym okresie 60 miesięcy.

Jeśli w 2023 ktoś prowadził działalność gospodarczą oraz korzystał z ulgi „mały ZUS plus” i w konsekwencji ma prawo do dodatkowych 12 miesięcy ulgi, a do końca 2025 nie skorzystał z tego prawa albo wykorzystał mniej niż 12 dodatkowych miesięcy, to może wykorzystać te miesiące po 2025. Przy czym, przy ustalaniu liczby dodatkowych miesięcy ulgi powinien uwzględnić również miesiące wykorzystane przed 2026.

Jeżeli przedsiębiorca prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą i korzysta z ulgi „mały ZUS plus”, może w każdej chwili z niej zrezygnować. Może więc także, mimo spełniania warunków, w ogóle z niej nie skorzystać. Swoją decyzję na temat ulgi przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na formularzu ZUS ZUA albo ZUS ZZA z kodem tytułu ubezpieczenia, który rozpoczyna się cyframi 05 90 albo 05 92 w ustawowym terminie.
Obowiązującym terminem na przekazanie dokumentów zgłoszeniowych jest okres do 31 stycznia danego roku bądź okres 7 dni od momentu rozpoczęcia lub wznowienia działalności po 24 stycznia albo w innym miesiącu. W przypadku, gdy ktoś nie przekaże takiego zgłoszenia we wskazanym okresie albo przekaże je z innym kodem tytułu ubezpieczenia właściwym dla osób prowadzących działalność gospodarczą, Zakład uzna, że zrezygnował z ulgi „mały ZUS plus”.

Od 1 stycznia 2026 na wypłatę zasiłku pogrzebowego będzie się czekać krócej, zamiast dotychczasowych 30 , teraz zaledwie 14 dni. W pierwszym półroczu 2025 roku ZUS wypłacił 188,2 tys. zasiłków pogrzebowych, na łączną kwotę 752,4 mln zł. Przeciętna, wypłacona kwota zasiłku to 3 997,33 zł. Zasiłek otrzyma osoba, która pokryła koszty pogrzebu
– O zasiłek pogrzebowy mogą ubiegać się członkowi rodziny a także osoby niespokrewnione czy instytucje, która poniosły koszty pogrzebu i je udokumentują. Wysokość zasiłku dla członków rodziny to, od 1 stycznia – 7 tys. zł – niezależnie od faktycznych kosztów pogrzebu – mówi Iwona Kowalska-Matis regionalna rzeczniczka prasowa ZUS na Dolnym Śląsku.

Rzeczniczka wyjaśnia, że osobom spoza rodziny świadczenie wypłaca się do wysokości faktycznych wydatków, ale nie więcej niż limit. W sytuacji, gdy za pochówek zapłaci np. dom pomocy społecznej, gmina lub pracodawca albo koszty pogrzebu pokrywa kilka osób lub zasiłek dzieli się proporcjonalnie.

Zasiłek przysługuje członkowi rodziny lub temu, kto pokrył koszty pogrzebu osoby ubezpieczonej w ZUS. Mógł to być pracownik, emeryt, rencista. Do rodziny zalicza się m.in. małżonka, rodziców, dzieci własne, przysposobione, z rodziny zastępczej, rodzeństwo, dziadków, wnuki czy osoby pod opieką prawną. Świadczenie mogą też otrzymać pracodawca, DPS, gmina, powiat lub instytucja religijna, jeśli pokryły koszty pogrzebu.

Kosztami pogrzebu są udokumentowane rachunkami koszty powstałe od chwili śmierci osoby, po której przysługuje zasiłek, do chwili zakończenia pochówku. Nie mogą to być koszty, które nie zostały poniesione bezpośrednio na pochówek, np. koszty nagrobka, koszty pobieranej przez zakład pogrzebowy opłaty za złożenie w oddziale ZUS wniosku o zasiłek, koszty konsolacji czy kwiatów.

Na zgłoszenie wniosku o zasiłek pogrzebowy jest 12 miesięcy od dnia śmierci, po której przysługuje zasiłek. Jeśli ten termin nie zostanie dotrzymany, wówczas prawo nie przysługuje. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy złożenie wniosku o zasiłek pogrzebowy w tym terminie nie było możliwe z powodu późniejszego odnalezienia zwłok lub zidentyfikowania osoby zmarłej albo z innych przyczyn całkowicie niezależnych od osoby uprawnionej.

– W takiej sytuacji prawo do zasiłku wygasa po upływie 12 miesięcy od dnia pogrzebu, a dokumentem potwierdzającym te okoliczności jest zaświadczenie policji lub prokuratury, odpis zupełny aktu zgonu lub inny dokument urzędowy potwierdzający przyczyny – wyjaśnia Kowalska-Matis.

W razie donacji zwłok na cele naukowe sprawienie pogrzebu możliwe jest dopiero po przekazaniu rodzinie przez instytucję naukową szczątków osoby zmarłej po zakończeniu badań. Z przyczyn, więc całkowicie niezależnych od osoby uprawnionej do zasiłku pogrzebowego nie ma ona możliwości zgłoszenia wniosku o wypłatę w ciągu ustawowych 12 miesięcy. Osoby uprawnione mogą, więc złożyć wniosek o zasiłek pogrzebowy za pogrzeb tzw. symboliczny wraz z fakturami dokumentującymi poniesione koszty.

Od sierpnia zmieniły się przepisy dotyczące zasiłku pogrzebowego w sytuacji, gdy dziecko urodzi się martwe, ale nie zostanie sporządzony akt urodzenia dziecka z adnotacją, że dziecko urodziło się martwe.

– Jeżeli nie zostanie sporządzony akt urodzenia dziecka z adnotacją, że dziecko urodziło się martwe, dokumentem, który wystarczy do tego, by ubiegać się o zasiłek pogrzebowy, jest karta zgonu lub zaświadczenie od lekarza bądź położnej – wyjaśnia Iwona Kowalska-Matis.

Wcześniej, jeżeli nie został sporządzony akt urodzenia dziecka z adnotacją, że dziecko urodziło się martwe, kobiety po stracie ciąży nie mogły skorzystać z prawa do zasiłku pogrzebowego

Aby otrzymać zasiłek pogrzebowy, należy wypełnić wniosek o wypłatę zasiłku pogrzebowego (Z-12) i złożyć go w oddziale ZUS, przesłać pocztą tradycyjną, przekazać przez Platformę Usług Elektronicznych ZUS (PUE)/eZUS lub za pośrednictwem upoważnionego zakładu pogrzebowego. Choć sam wniosek można złożyć elektronicznie lub wysłać pocztą, rachunki trzeba dostarczyć w oryginale albo w postaci kopii potwierdzonych przez bank za zgodność z oryginałami.

Do wniosku o zasiłek należy również dołączyć: odpis skrócony aktu zgonu. Na prośbę wnioskodawcy oddział ZUS sam może uzyskać odpis skrócony aktu zgonu z urzędu stanu cywilnego. Niezbędny jest też dokument potwierdzający pokrewieństwo lub powinowactwo osoby składającej wniosek ze zmarłym, np. skrócony odpis aktu urodzenia, zaświadczenie płatnika składek o tym, że wnioskodawca albo zmarły jest lub był objęty ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi – w przypadku osoby ubezpieczonej. Nie dotyczy to osób, które mają pozarolniczą działalność i osób, które z nimi współpracują.

Kiedy należy złożyć dokumenty? Trzeba to zrobić do 12 miesięcy od dnia śmierci lub do 12 miesięcy od dnia pogrzebu – jeśli na przykład był problem z odnalezieniem zwłok lub identyfikacją zmarłego. Wtedy należy dołączyć dokument, który potwierdzi powód opóźnienia np. zaświadczenie z policji lub prokuratury albo odpis zupełny aktu zgonu, lub inny dokument urzędowy, który potwierdzi okoliczności lub przyczyny, które uniemożliwiły wcześniejsze złożenie wniosku.

Wcześniejsi emeryci i renciści dorabiający do pobieranych świadczeń, powinny pamiętać, że dodatkowe zarobki mogą wpływać na ograniczenie kwoty otrzymywanej emerytury lub renty. Dzieje się tak, jeśli przychód przekroczy określone wysokości, czyli 70 procent lub 130 procent przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. W takim przypadku, ZUS może zmniejszyć wypłatę świadczenia lub całkowicie ją zawiesić.

– Limity zarobków, które można uzyskać podczas dodatkowego zatrudnienia zmieniają się co trzy miesiące. Od grudnia 2025 roku do lutego 2026 roku granicą bezpiecznego dorabiania jest kwota 6 140,20 zł brutto, czyli 70 procent przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia – mówi Iwona Kowalska-Matis regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie dolnośląskim. – Zarobki nieprzekraczające tej kwoty nie spowodują zmniejszenia wypłacanej przez ZUS emerytury lub renty. Aby Zakład nie wstrzymał wypłaty świadczenia, dodatkowy miesięczny przychód w grudniu 2025 roku, oraz styczniu i lutym 2026 roku nie powinien przekroczyć 130 procent przeciętnego wynagrodzenia, co odpowiada kwocie 11 403,30 zł brutto – tłumaczy.

Rzeczniczka wyjaśnia, że przychód przekraczający 70 procent przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia (6 140,20 zł brutto), ale nieprzekraczający 130 procent tej kwoty (11 403,30 zł brutto), może skutkować obniżeniem pobieranego świadczenia o wartość przekroczenia.

Zmniejszenie to nie może jednak być wyższe od ustalonej maksymalnej kwoty obniżki.
dla emerytur i rent z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wynosi ona 939,61 zł,
dla rent z tytułu częściowej niezdolności do pracy 704,75 zł
oraz dla rent rodzinnych przysługujących jednej osobie 798,72 zł.

Wartości te obowiązują do 28 lutego 2026 do kolejnej waloryzacji. Limity zarobkowe nie dotyczą emerytów, którzy osiągnęli powszechny wiek emerytalny, czyli 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn.

– Wyjątek stanowią jedynie osoby, którym ZUS podwyższył emeryturę do wysokości świadczenia minimalnego (od marca 1 878,91 zł brutto). Jeśli ich dodatkowy przychód przekroczy wysokość dopłaty do minimum, świadczenie za dany okres zostanie wypłacone w niższej kwocie, bez wyrównania do minimalnej emerytury – wyjaśnia Kowalska-Matis.

Bez ograniczeń mogą dorabiać również niektórzy renciści. Dotyczy to osób pobierających rentę dla inwalidy wojskowego lub inwalidy wojennego, jeśli ich niezdolność do pracy pozostaje w związku ze służbą wojskową. Z przywileju tego korzystają także osoby otrzymujące rentę rodzinną po uprawnionych do tych świadczeń. Ponadto limity zarobków nie obowiązują świadczeniobiorców pobierających rentę rodzinną, która jest korzystniejsza kwotowo od ich własnej emerytury ustalonej po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego.

W pierwszym półroczu 2025 ZUS przeprowadził 227 tys. kontroli zwolnień lekarskich. W wyniku tych kontroli wstrzymano wypłatę 14,8 tys. zasiłków na kwotę ponad 22,2 mln zł. Dodatkowo, obniżono świadczenia po ustaniu zatrudnienia o 128,3 mln zł. Łącznie do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wróciło 150,5 mln zł.

– Dla porównania, w analogicznym okresie 2024 przeprowadzono 260,8 tys. kontroli, wydano 18,6 tys.  decyzji, a łączna kwota odzyskanych środków – również z tytułu obniżenia świadczeń po ustaniu zatrudnienia – wyniosła 117,5 mln zł. Przy podejmowaniu decyzji o kontroli nie ma znaczenia, czy osoba, której zostało wystawione zwolnienie lekarskie jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę, czy prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą. Kontrola prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy dotyczy na jednakowych zasadach wszystkich osób zgłoszonych do ubezpieczenia chorobowego – informuje Iwona Kowalska-Matis Regionalny Rzecznik Prasowy ZUS Województwa Dolnośląskiego.

Osoba, która jest niezdolna do pracy i przebywa na zasiłku chorobowym może być skontrolowana na dwa sposoby:
– Kontrola orzekania prowadzona przez lekarza orzecznika ZUS – lekarz sprawdzi czy poprawnie została orzeczona niezdolność, czyli czy lekarz leczący miał podstawy do wystawienia zwolnienia.
– Kontrola wykorzystywania prowadzona przez płatnika zasiłku, – czyli przez ZUS albo przez pracodawcę. Kontrola taka sprawdza, co robimy w czasie chorobowego czy poprawnie wykorzystujemy zwolnienie od pracy lub czy nie wykorzystujemy innej pracy zarobkowej.

– W pierwszym przypadku zapraszamy chorego do lekarza orzecznika, w drugim sprawdzamy, co robi w trakcie „chorobowego”. Nawet, jeśli w czasie zwolnienia chory nie musi leżeć to nie oznacza, że ten czas może wykorzystać na dodatkowe wakacje – przestrzega Iwona Kowalska-Matis regionalna rzeczniczka prasowa ZUS na Dolnym Śląsku.

Według rzeczniczki, osoba niezdolna do pracy może jednak wykonywać zwykłe czynności życia codziennego oraz czynności związane z jej stanem zdrowia. – Oczywiście może pójść do apteki, na badania lub wizytę u lekarza. Nie są to okoliczności, które mogą stanowić podstawę pozbawienia prawa do zasiłku chorobowego – wyjaśnia Kowalska-Matis.

Zdarzają się jednak sytuacje, że podczas zwolnienia pracownicy wyjeżdżają na wakacje, remontują domy lub wykonują inną pracę zarobkową.

– Każda osoba przebywająca na zwolnieniu lekarskim musi się liczyć z możliwością kontroli przeprowadzanej przez ZUS czy pracodawcę – uprawnienie do kontrolowania chorych wynika bezpośrednio z ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa – przestrzega Iwona Kowalska-Matis. – Pamiętajmy, że zarówno przy kontroli orzekania jak i przy kontroli wykorzystywania, ZUS i pracodawca będą szukać chorego pod adresem widniejącym na zwolnieniu lekarskim. Nie jest to adres zameldowania czy zamieszkania, ale adres pobytu podczas orzeczonej niezdolności. Dlatego przy każdym zwolnieniu musimy zwracać uwagę na adres, który wstawił lekarz na zwolnieniu a w przypadku zmiany tego adresu np. przenosimy się do rodziców na okres choroby, musimy w ciągu 3 dni powiadomić o tym fakcie i pracodawcę, i Zakład Ubezpieczeń Społecznych – dodaje rzeczniczka.

Do ZUS-u zgłosiło się dwóch lekarzy, którzy otrzymali takie wiadomości. Jeden z SMSów brzmiał: „Certyfikat ZUS zostanie zawieszony, prosimy o ponowne zalogowanie w celu zaktualizowania go.e-zus.org/…”. Kliknięcie w link prowadziło na stronę podszywającą się pod aplikację mObywatel.

– To typowa próba oszustwa, których było już niestety wiele – przestrzega Iwona Kowalska-Matis regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie dolnośląskim.

Prawdziwe SMS-y z ZUS nigdy nie zawierają linków. Mają wyłącznie charakter informacyjny
i przypominają o kończącym się terminie ważności certyfikatu. Takie powiadomienia trafiają na numer telefonu lub adres e-mail podany we wniosku o certyfikat i są wysyłane 14 dni przed jego wygaśnięciem.

– Certyfikat ZUS, wykorzystywany m.in. do podpisywania elektronicznych zwolnień lekarskich, lekarz uzyskuje wyłącznie na profilu PUE/e-ZUS w zakładce „Certyfikat z ZUS”. Tam można sprawdzić datę ważności dokumentu, pobrać nowy certyfikat albo unieważnić dotychczasowy. Procedura jest szybka i trwa tylko kilka minut – mówi Kowalska-Matis.

– Każdy, kto otrzyma podejrzany SMS, powinien zachować ostrożność i nie klikać w przesłane linki. Incydent należy zgłosić organom ścigania oraz instytucjom zajmującym się cyberbezpieczeństwem – np. do CERT Polska (treść wiadomości można przesłać na numer 8080). W razie wątpliwości co do certyfikatu zawsze można go unieważnić i wystąpić o nowy – dodaje rzeczniczka.

Świadczenie wspierające dostaniemy z Zakład Ubezpieczeń Społecznych za darmo. Nie trzeba płacić kancelariom prawnym ani pośrednikom, żeby je otrzymać. Wniosek można złożyć wyłącznie w formie elektronicznej. Można to zrobić samodzielnie lub z bezpłatną pomocą pracowników ZUS, zarówno w placówkach, jak i przez infolinię.

Niestety, zdarzają się przypadki, gdy nieuczciwe firmy pobierają wysokie opłaty i wniosku w ogóle nie składają. Tak było w przypadku klienta, który dopiero w ZUS dowiedział się, że dokumenty nie zostały wysłane.

– Mieliśmy taką sytuację w jednym z oddziałów ZUS, do którego zgłosił się klient, aby sprawdzić termin wypłaty świadczenia wspierającego. Okazało się, że wniosek nie został w ogóle złożony. Jak poinformował mężczyzna, skorzystał on z usług kancelarii, która obiecywała „załatwienie” świadczenia – mówi Iwona Kowalska-Matis regionalna rzeczniczka prasowa ZUS na Dolnym Śląsku.

Rzeczniczka opowiada, że według klienta przedstawiciele jakiejś „kancelarii” odwiedzili go w domu, namówili do podpisania dokumentów i uzyskali pełnomocnictwo do działania w jego imieniu, nie informując jednak wprost o bardzo wysokiej opłacie za swoje usługi. W tym przypadku koszt „usługi” wynosił aż 10 tysięcy złotych. Choć zapis o wynagrodzeniu znajdował się w umowie, klient przyznał, że nie przeczytał jej dokładnie przed podpisaniem.

– To kolejny przypadek, kiedy ktoś płaci ogromne pieniądze za coś, co w ZUS można załatwić bez żadnych opłat – podkreśla Iwona Kowalska-Matis.

ZUS apeluje, by nie podpisywać dokumentów bez ich dokładnego przeczytania, by w razie wątpliwości skontaktować się bezpośrednio z najbliższą placówką ZUS i pamiętać, że wsparcie przy składaniu wniosków w ZUS jest całkowicie bezpłatne.

19 czerwca przypada święto kościelne i dzień ustawowo wolny od pracy. Wiele osób korzystając z tego święta planuje urlopy w piątek, 20 czerwca, by przedłużyć sobie wolne. – Wiemy, że takie przedłużone weekendy to też czas, kiedy niektórzy zamierzają załatwiać swoje urzędowe sprawy. Jeśli chodzi o ZUS, będzie to można zrobić bez problemu, gdyż tego dnia, czyli w piątek 20 czerwca, będziemy otwarci tak jak w każdy inny roboczy piątek. Klienci mogą się do nas zgłaszać osobiście w godz. od 8.00 do 15.00, natomiast, jeśli ktoś akurat w tym czasie zamierza wyjechać w inne regiony Polski, albo za granicę, nic nie stoi na przeszkodzie, by skontaktował się z nami online, za pośrednictwem e-wizyty – podpowiada Iwona Kowalska-Matis, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie dolnośląskim.

Warto jednak umówić sobie wcześniej taką wizytę wideo, by mieć pewność, że uda się porozmawiać tego dnia z ekspertem ZUS. Kalendarz wolnych terminów jest udostępniony na stronie  www.zus.pl/e-wizyta, po wpisaniu tematu omawianej sprawy, musimy podać kod swojego miejsca zamieszkania, a następnie zostaniemy przeniesieni do kalendarza dostępnych terminów spotkania online. W bardzo prosty sposób taką wizytę można umówić za pośrednictwem aplikacji mZUS.

Sprawy urzędowe można załatwiać przez 7 dni w tygodniu za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych (PUE) eZUS. Z ZUS-em można się także skontaktować poprzez infolinię (22 560 16 00) lub wysyłając wiadomość  e-mail na adres: cot@zus.pl.

W 2024 roku ZUS wypłacał, co miesiąc renty socjalne dla 297 tys. osób w całej Polsce. Średnia wysokość renty socjalnej to: 1 764,33 zł. W 2024 roku 18,3 tys. Dolnoślązaków dostawało rentę socjalną z ZUS. Oddział w Legnicy wypłacał, co miesiąc 5,6 tys. rent, których średnia wysokość to 1 735,19 zł.

– Renta socjalna jest finansowana z budżetu państwa, a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przyznawana jest na wniosek, po spełnieniu określonych warunków. Świadczenie to podlega waloryzacji, która odbywa się 1 marca każdego roku. Po podwyżce kwota świadczenia wynosi obecnie 1878,91 zł brutto – informuje Iwona Kowalska-Matis, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS
w województwie dolnośląskim.

Rentę socjalną mogą otrzymać osoby pełnoletnie, u których lekarz orzecznik lub komisja lekarska ZUS stwierdziła całkowitą niezdolność do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało przed ukończeniem 18. roku życia, w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej − przed ukończeniem 25. roku życia lub w trakcie kształcenia w szkole doktoranckiej, studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej. Rzeczniczka wyjaśnia, że za osobę pełnoletnią uznaje się nie tylko tą, która ukończyła 18 lat, ale także kobietę, która zawarła związek małżeński po ukończeniu 16. roku życia.

– Renta może być przyznane na stałe, jeśli całkowita niezdolność do pracy ma charakter trwały lub na czas określony w przypadku, gdy niezdolność do pracy jest okresowa – precyzuje Kowalska-Matis. – Przyznanie oraz pobieranie renty socjalnej nie jest uzależnione od spełnienia warunku przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Renta przysługuje m.in. osobom posiadającym obywatelstwo polskie, które czasowo przebywają za granicą, na przykład w celu nauki lub odwiedzin rodziny – dodaje.

Renta socjalna nie przysługuje osobom, które mają ustalone prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, świadczenia przedemerytalnego, zasiłku przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego lub pobierają świadczenia o charakterze rentowym z instytucji zagranicznych. Ponadto renta socjalna nie będzie przyznawana osobom, które są właścicielami lub posiadaczami nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 5 ha przeliczeniowych. Renta socjalna nie przysługuje również w okresie tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności.

– Jeżeli wnioskodawca ubiega się o rentę socjalną i jednocześnie ma prawo do renty rodzinnej, której wysokość nie przekracza 300 proc. kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy (aktualnie 5636,73 zł brutto), przysługuje mu prawo do obu tych świadczeń – wyjaśnia Iwona Kowalska-Matis.

Rzeczniczka precyzuje, że w przypadku, gdy łączna kwota obu świadczeń przekroczy 5636,73 zł brutto, ZUS obniży rentę socjalną. Należy jednak pamiętać, że obniżona renta socjalna nie może być niższa niż 10 proc. najniższej renty z tytułu niezdolności do pracy. Jeśli natomiast kwota renty rodzinnej przekroczy 300 proc. najniższej renty z tytułu niezdolności do pracy, renta socjalna nie będzie przysługiwać.

Osobom, które dostają rentę socjalną i posiadają orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy oraz do samodzielnej egzystencji przysługuje dodatek dopełniający w kwocie 2520 zł brutto miesięcznie. Wniosek o dodatek (EDD-SOC) jest dostępny od 1 stycznia tego roku na stronie internetowej zus.pl i w każdej placówce Zakładu. Według rzeczniczki, do ZUS już można składać wnioski. Pierwsze wypłaty dodatku dopełniającego do renty socjalnej będą już w maju. Ten dodatek to efekt wejścia w życie 1 stycznia 2025 roku przepisów, które wprowadziły to nowe świadczenie. Wniosek o ten dodatek (EDD-SOC) jest dostępny na stronie internetowej zus.pl i w każdej placówce ZUS.

– Dodatek dopełniający ZUS wypłaci razem z rentą socjalną, w terminach płatności tej renty. Pierwsze wypłaty zaplanowane są na maj 2025 roku – mówi Iwona Kowalska-Matis regionalny rzecznik prasowy ZUS na Dolnym Śląsku. – W przypadku osób, które w dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej, czyli 1 stycznia 2025 r., miały orzeczoną niezdolność do samodzielnej egzystencji ZUS przyzna ten dodatek z urzędu, bez konieczności składania wniosku. Pozostałe osoby będą zobowiązane do złożenia wniosku – dodaje Kowalska-Matis.

Osoby pobierające rentę socjalną, tak jak pozostali emeryci czy renciści mają możliwość podejmowania pracy zarobkowej, jednak powinny pamiętać o obowiązujących limitach przychodu, które mogą spowodować zmniejszenie lub zawieszenie wypłaty świadczenia. Wysokość osiąganych zarobków jest aktualizowana, co trzy miesiące. Od 1 marca 2025 r. do końca maja 2025 r. granicą bezpiecznego dorabiania jest kwota 5934,10 zł brutto. Zarobki nieprzekraczające tej kwoty miesięcznie nie wpłyną na wysokość renty wypłacanej przez ZUS. Natomiast, aby uniknąć wstrzymania wypłaty świadczenia, dodatkowy miesięczny przychód nie powinien przekraczać 11 020,40 zł brutto.

W 2024 roku dopuszczalna roczna kwota przychodu wyniosła 65 611,40 zł brutto, natomiast graniczna roczna kwota przychodu osiągnęła 121 849,50 zł brutto. Kwoty te odpowiadają 70 proc. i 130 proc. przeciętnych miesięcznych wynagrodzeń z 2024 roku.

Nowy okres świadczeniowy rozpocznie się 1 czerwca tego roku i potrwa do 31 maja 2026. Rodzice mogą składać wnioski tylko elektronicznie przez PUE ZUS (eZUS), portal Emp@tia, bankowość elektroniczną, a także za pośrednictwem bezpłatnej aplikacji mZUS.

W 2024 r. rodzice złożyli 5 mln 193 tys. wniosków o 800+. Dotyczyło to 7 mln 918 tys. dzieci. Rok wcześniej było to 5 mln 271 tys. wniosków na 8 mln 136 tys. dzieci.
– 800 zł przyznajemy na każde dziecko w wieku do ukończenia 18 lat, bez względu na dochód osiągany przez rodzinę – mówi Iwona Kowalska-Matis regionalna rzeczniczka prasowa ZUS na

Od 1 lutego można składać wnioski na nowy okres świadczeniowy, który potrwa od 1 czerwca 2025 r. do 31 maja 2026 r. Wnioski o świadczenie można złożyć jedynie drogą elektroniczną: za pomocą profilu na PUE ZUS (eZUS), za pośrednictwem bankowości elektronicznej czy portalu Emp@tia, jak również poprzez aplikację mZUS na urządzenia mobilne (telefony komórkowe, tablety).
Jeśli wniosek złożono w poprzednim okresie świadczeniowym i ZUS przyznał 800 plus, to rodzic może utworzyć w aplikacji wniosek na nowy okres świadczeniowy. Taki wniosek zostanie automatycznie uzupełniony na podstawie wcześniejszych danych. W razie potrzeby zawsze może go edytować.
– To nie jedyne udogodnienie – jeśli dzieci są zgłoszone do ubezpieczenia zdrowotnego w ZUS, wtedy nasz klient może w kreatorze wniosku pobrać ich dane automatycznie. Dzięki temu nie trzeba wpisywać ich ręcznie – wyjaśnia Kowalska-Matis.

Od daty złożenia wniosku z wymaganymi dokumentami zależy termin ustalenia prawa i wypłaty świadczenia. Jeśli rodzic złoży prawidłowo wypełniony wniosek z wymaganymi dokumentami do 30 kwietnia 2025 r., ZUS wypłaci świadczenie do 30 czerwca 2025 r., co oznacza, że rodzic zachowa ciągłość wypłaty świadczenia 800 plus. Złożenie wniosku do końca czerwca 2025 r. będzie gwarantowało, że świadczenie wychowawcze zostanie wypłacone z wyrównaniem od 1 czerwca 2025 r. Natomiast, jeśli osoba ubiegająca się o świadczenie złoży wniosek na nowy okres po 30 czerwca 2025 r. świadczenie wychowawcze będzie przysługiwało od miesiąca złożenia wniosku.

Formularz EPD-21 to wniosek o niepobieranie zaliczek na podatek od dochodu do 30 tysięcy złotych. – Jest on coraz częściej składany przez emerytów i rencistów, choć nie dla wszystkich jest to najkorzystniejsze rozwiązanie – informuje Iwona Kowalska-Matis, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie dolnośląskim.
Rzeczniczka wyjaśnia, że jeśli emeryt lub rencista złoży wniosek EPD-21 w ZUS, to instytucja nie będzie potrącać zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych (z emerytury, renty, a także dodatkowych rocznych świadczeń: trzynastki i czternastki) do momentu, gdy suma dochodów ze świadczeń w danym roku wyniesie 30 tys. zł. Dopiero po jej przekroczeniu Zakład zacznie potrącać ze świadczenia zaliczkę na podatek w wysokości 12 proc. bez stosowania kwoty zmniejszenia.

Złożenie wniosku powinny rozważyć osoby, które dostają od ZUS niskie świadczenie i nie mają innych dochodów. – W ich przypadku zaliczkę na podatek dochodowy potrąca się tylko z dodatkowych rocznych świadczeń, czyli tzw. trzynastki i czternastki. Skutek jest taki, że są one niższe do wypłaty „na rękę”, a w urzędzie skarbowym po zakończeniu roku powstaje nadpłata. Emeryt lub rencista oczywiście odzyskuje nadpłacony podatek z urzędu skarbowego, z tym, że dopiero po rocznym rozliczeniu – wyjaśnia Kowalska-Matis.

Jeśli jednak emeryt lub rencista złoży do ZUS wniosek EPD-21, to ZUS nie będzie potrącał zaliczki również z trzynastki i czternastki. Wypłata dodatkowych świadczeń „na rękę” będzie wyższa, a po zakończeniu roku podatkowego najprawdopodobniej nie powstanie nadpłata w urzędzie skarbowym. Wraz z PIT-em za 2024 rok ZUS wysłał do osób potencjalnie zainteresowanych tym tematem formularz wniosku EPD-21 wraz z ulotką, która informuje o jego skutkach. To grupa ponad 460 tys. klientów, którym podatek był naliczany w ZUS tylko od trzynastej i czternastej emerytury.

Nie dla każdego wniosek o niepobieranie zaliczek podatkowych będzie korzystny.
– Nie opłaci się osobom, których łączne dochody z wszystkich źródeł przekraczają w roku 30 tys. złotych. Wśród osób z niskimi świadczeniami w ZUS są takie, które np. pobierają drugie świadczenie z innej instytucji lub wynagrodzenie za pracę – przestrzega Iwona Kowalska-Matis. – W ich przypadku łączne dochody mogą przekraczać kwotę wolną od podatku – dodaje.
Jeżeli taki emeryt lub rencista złoży w ZUS wniosek o niepobieranie zaliczek ze świadczeń, to po zakończeniu roku w rozliczeniu z urzędem skarbowym może powstać niedopłata podatku. I to niekiedy spora.
Rzeczniczka przestrzega, że raz złożony wniosek EPD-21 będzie obowiązywał także w kolejnych latach, aż do czasu, gdy świadczeniobiorca go nie wycofa lub złoży inny wniosek podatkowy.
Klient zawsze sam podejmuje decyzję, co do wniosku, ale w tej sytuacji warto, by rozważył pozostanie przy pobieraniu zaliczek podatkowych przez ZUS.

Pracownicy ZUS pomogą wypełnić wniosek o rentę wdowią. W trakcie wizyty w placówce zapytają m.in. o: PESEL, datę śmierci współmałżonka, po którym przysługuje renta rodzinna, a także o wspólność małżeńską, czyli o to, czy małżonkowie prowadzili wspólne gospodarstwo domowe. Nie słabnie zainteresowanie tym świadczeniem. – Pomimo, że czas na złożenie wniosku to jeszcze kilka miesięcy, nasze sale obsługi klientów są pełne seniorów. Jeśli komuś się renta wdowia należy to zapewniam, że wniosek złożony dziś po oczekiwaniu w kolejce, czy wniosek złożony chociażby w maju czy czerwcu – bez kolejki będzie tak samo rozpatrzony a wysokość przyznanej renty dokładnie taka sama – informuje Iwona Kowalska-Matis regionalny rzecznik prasowy ZUS w woj. dolnośląskim.

Tylko na Dolnym Śląsku wpłynęło już 27 366 wniosków, w tym w oddziale ZUS w Legnicy 6 533.

Rzeczniczka przypomina, że na stronie internetowej ZUS zamieszczona jest interaktywna ankieta, dzięki której można sprawdzić czy ktoś będzie mógł skorzystać z renty wdowiej. Ankieta poprzez pytania sprawdza krok po kroku, czy klient spełnia wszystkie warunki wymagane do przyznania renty. – Żebyśmy mogli przyznać rentę wdowią, wnioskodawca będzie musiał spełnić łącznie kilka warunków. Jeśli nie spełni, chociaż jednego z nich, nie będzie mógł skorzystać z prawa do łączenia świadczeń. Aby się przekonać, czy je spełnia, powinien odpowiedzieć na siedem pytań zamieszczonych w ankiecie – zachęca Kowalska-Matis.

Przypomnijmy, prawo do wypłaty świadczeń w zbiegu, czyli tzw. „renty wdowiej” przysługuje osobie, która ma prawo, do co najmniej dwóch świadczeń emerytalno-rentowych, w tym renty rodzinnej po zmarłym małżonku. Osoba taka dotychczas mogła pobierać tylko jedno z tych świadczeń wyższe lub wybrane. Od lipca renta wdowia dla uprawnionej osoby to połączenie dwóch świadczeń 15 proc. własnego świadczenia i cała renta rodzinna, którą otrzymuje wdowiec czy wdowa lub odwrotnie 100 proc. swojego świadczenia np. emerytury i 15 proc. przysługującej renty rodzinnej. Co ważne wysokość sumy świadczeń ustalonych w zbiegu, – czyli renty wdowiej – nie może przekroczyć trzykrotności kwoty najniższej emerytury, tj. obecnie do końca lutego 2025 to 3 x 1780,96 zł, czyli łącznie 5342,88 zł.

– Samo bycie wdową czy wdowcem nie wystarczy do uzyskania prawa do renty wdowiej. Renta wdowia będzie przyznawana na wniosek po spełnieniu określonych warunków. Trzeba mieć ukończony powszechny wiek emerytalny, wynoszący 60 lat dla kobiet, 65 lat dla mężczyzn, pozostawać we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka, nabyć prawo do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż w dniu ukończenia 55 lat (kobieta) i 60 lat (mężczyzna). To oznacza, że wdowa, która nabyła prawo do renty rodzinnej w wieku 40 czy 50 lat nie będzie miała prawa do renty wdowiej. Ze zwiększenia nie skorzystają także osoby, które pozostają obecnie w związku małżeńskim – wyjaśnia Iwona Kowalska-Matis.

Jak podkreśla rzeczniczka: przyznanie „renty wdowiej” będzie możliwe, jeśli wdowa lub wdowiec mają ustalone prawo do renty rodzinnej. W przypadku, gdy do tej pory nie ubiegali się o przyznanie renty rodzinnej, ponieważ świadczenie po współmałżonku byłoby mniej korzystne, powinni złożyć wniosek. Następnie do końca lipca 2025, należy złożyć wniosek o ustalenie zbiegu świadczeń z rentą rodzinną, korzystając z formularza ERWD. Taka kolejność ułatwi i przyspieszy rozpatrzenie wniosku o łączenie wypłaty obu świadczeń w 2025. Podobna sytuacja dotyczy osób pobierających rentę rodzinną, które nigdy nie wnioskowały o przyznanie emerytury. – Trzeba pamiętać, że jeśli klient złoży od razu wniosek o „rentę wdowią”, a nie będzie miał ustalonego prawa, do co najmniej dwóch świadczeń emerytalno-rentowych, w tym renty rodzinnej po zmarłym małżonku, ZUS odmówi przyznania świadczenia w zbiegu z powodu braku prawa do drugiego świadczenia – przestrzega Kowalska-Matis.

Według szacunków ZUS ponad 1 mln 100 tys. osób będzie mogło skorzystać z renty wdowiej. Wnioski można składać od 1 stycznia 2025. 

W 2024 roku ZUS na Dolnym Śląsku wypłacił ponad 4,8 mld zł (2023 – ponad 3 mld zł) w ramach programu 800+. W skali całego kraju wypłaty zamknęły się kwotą 66 mld zł. Od lutego rusza nabór nowych wniosków.

– W minionym roku wpłynęło do nas 380 tys. wniosków na nowy okres rozliczeniowy – mówi Iwona Kowalska-Matis regionalny rzecznik prasowy na Dolnym Śląsku. – W całym kraju ponad 5 mln wniosków – dodaje.

Rzeczniczka zachęca rodziców do zajrzenia na stronę zus.pl, na której można znaleźć odpowiedzi na większość pytań zadawanych przez rodziców.

– To najszybszy sposób na to żeby dowiedzieć się jak wycofać już złożony wniosek, jak zmienić numer rachunku bankowego czy jak go skorygować, jeśli rodzic zrobi błąd we wniosku – mówi.

Rządowy program nazywany popularnie 800 plus działa od 1 kwietnia 2016 r. W jego ramach rodzinom z dziećmi na utrzymaniu początkowo przysługiwało świadczenie wychowawcze w wysokości 500 zł na dziecko do ukończenia 18 lat, bez względu na dochód osiągany przez rodzinę. Od 1 stycznia 2024 r. wysokość tego świadczenia wynosi już 800 zł miesięcznie na dziecko.

– Wnioski od początku przyjmujemy tylko elektronicznie, co pozwala rodzicom wysyłać je o dowolnej porze dnia i nocy, a także spoza miejsca zamieszkania, również podczas wyjazdu z dziećmi na ferie – opowiada Kowalska-Matis.

Rzeczniczka wyjaśnia, że rodzice mają kilka kanałów składania elektronicznych wniosków. Mogą to zrobić za pomocą profilu na PUE ZUS, za pośrednictwem bankowości elektronicznej czy portalu Emp@tia, jak również poprzez aplikację mZUS, która jest dostępna na urządzenia mobilne (telefony komórkowe, tablety).

Aby korzystać z bezpłatnej aplikacji mZUS najpierw należy ją pobrać ze sklepów Google Play i App Store. Zawiera ona funkcje, które przyspieszają wypełnienie wniosku o 800 plus. Jeśli wniosek złożono w poprzednim okresie świadczeniowym i ZUS je przyznał, to rodzic może utworzyć w aplikacji wniosek na nowy okres świadczeniowy.

– Taki wniosek zostanie automatycznie uzupełniony na podstawie wcześniejszych danych. W razie potrzeby zawsze może go edytować – zapewnia Iwona Kowalska-Matis

Podobnie jak w przypadku PUE, jeśli dzieci są zgłoszone do ubezpieczenia zdrowotnego w ZUS, to klient może w kreatorze wniosku pobrać ich dane automatycznie. Dzięki temu nie trzeba wpisywać ich ręcznie. Funkcje aplikacji mZUS znacznie przyspieszają wypełnienie wniosku, który można wysłać szybko i wygodnie przez tablet lub telefon. Wniosek można również wypełnić na komputerze za pośrednictwem PUE ZUS, portalu Emp@tia oraz bankowości elektronicznej banków.

Korespondencja na PUE

Co istotne pisma, informacje i decyzje dotyczące świadczenia 800 plus są przekazywane w formie elektronicznej za pośrednictwem PUE ZUS, nawet, jeśli wniosek był składany przez bankowość elektroniczną czy portal Emp@tia. Jeżeli rodzic złoży wniosek przez bank albo portal Emp@tia, a nie ma profilu na PUE ZUS, to Zakład Ubezpieczeń Społecznych założy mu taki profil automatycznie na podstawie danych podanych przez klienta we wniosku.

Od daty złożenia wniosku z wymaganymi dokumentami zależy termin ustalenia prawa i wypłaty świadczenia. Jeśli rodzic złoży prawidłowo wypełniony wniosek z wymaganymi dokumentami do 30 kwietnia 2025 r., ZUS wypłaci świadczenie do 30 czerwca 2025 r., co oznacza, że rodzic zachowa ciągłość wypłaty świadczenia 800 plus.

800 plus w ubiegłym roku

W 2024 r. rodzice złożyli 5 mln 193 tys. wniosków o świadczenie wychowawcze. Dotyczyło to 7 mln 918 tys. dzieci. Rok wcześniej było to 5 mln 271 tys. wniosków, co objęło 8 mln 136 tys. dzieci.

Problemy finansowe mogą dotknąć każdego płatnika składek, dlatego już przy pierwszych oznakach warto udać się do ZUS i wspólnie z doradcą ds. ulg i umorzeń poszukać optymalnego rozwiązania. Jednym z nich jest rozłożenie zadłużenia na raty.

Dane na Dolny Śląsk (koniec listopada 2023 )

W Oddziale we Wrocławiu, liczba płatników z zadłużeniem powyżej 1 tys. zł wynosi: 43 tys. Najwyższe zadłużenie jednej z firm wynosi ponad 14 mln zł.

W Oddziale ZUS w Wałbrzych, liczba płatników z zadłużeniem powyżej 1 tys. zł. wynosi: 22 tys. Najwyższe zadłużenie jednej z firm to ponad 8 mln zł.

W Oddziale ZUS w Legnicy liczba płatników z zadłużeniem powyżej 1 tys. zł to ponad 14 tys. Najwyższe zadłużenie jednej z firm to nieco ponad 6 mln zł.

– To są niekiedy drobne zadłużenia, które osoba prowadząca firmę spłaca w kolejnych miesiącach, ale i bywają firmy, którym nie wiodło się najlepiej i dług jest dosyć znaczący – mówi Iwona Kowalska-Matis regionalny rzecznik prasowy ZUS na Dolnym Śląsku. Rzeczniczka zachęca do kontaktu z doradcą ds. ulg i umorzeń jak najszybciej żeby uniknąć kumulujących się długów. – Gdy pojawiają się kłopoty z płatnościami składek, nie warto czekać zbyt długo tylko wystąpić o odroczenie terminu płatności lub rozłożenie długu na raty. W momencie podpisania umowy ZUS przestanie naliczać odsetki za zwłokę, a przedsiębiorca zapłaci jedynie opłatę prolongacyjną – zapewnia Kowalska-Matis. Przedsiębiorcy mogą liczyć na różne formy wsparcia. Płatnicy mogą skorzystać z odroczenia płatności składek lub rozłożenia długu na raty. -O odroczenie terminu płatności składek może ubiegać się każdy płatnik, który ma chwilowe problemy finansowe, uniemożliwiające mu uregulowanie składek w ustawowym terminie płatności – mówi Iwona Kowalska-Matis.

Według rzeczniczki, przedsiębiorca może także wystąpić o rozłożenie zadłużenia na raty. Liczbę rat i ich wysokość płatnik ustala w porozumieniu z ZUS. Na stronie internetowej ZUS jest dostępna broszura wyjaśniająca jak uzyskać rozłożenie długu na raty. Broszura jest dostępna tutaj
Liczba umów ratalnych zawartych pomiędzy ZUS a płatnikami stale rośnie. Rozłożenie należności z tytułu składek na raty pozwala na ich uregulowanie w uzgodnionym, dłuższym czasie. O taką ulgę w spłacie mogą ubiegać się obecni i byli płatnicy składek, a także osoby, na które ZUS przeniósł odpowiedzialność za cudze zobowiązania, np. spadkobiercy czy członkowie zarządów spółek. Uldze podlegają składki na wszystkie fundusze, w pełnej kwocie, niezależnie od tego, czy była to część finansowana przez płatnika czy ubezpieczonego. Warunki spłaty określane są w umowie i uzależnione od środków, jakie dłużnik może przeznaczyć na spłatę należności.

Rozłożenie zadłużenia na raty niesie za sobą wiele korzyści. Taka umowa pozwala przedsiębiorcy na uporządkowanie jego sytuacji. Jeżeli terminowo spłaca kolejne raty i reguluje bieżące składki, może otrzymać  zaświadczenie o niezaleganiu w opłacaniu składek, potrzebne np. do udziału w przetargach. Po podpisaniu umowy, ZUS nie  podejmuje działań zmierzających do wyegzekwowania należności, a dotychczas prowadzoną egzekucję zawiesza. Od składek objętych ulgą  nie nalicza się odsetek, a w ich miejsce pobiera się opłatę prolongacyjną.

Klienci ZUS, którzy mają problemy ze spłatą należności, mogą skorzystać z pomocy doradców. Ich zadaniem  jest wskazanie najdogodniejszego sposobu uregulowania zadłużenia, a także zapewnienie pomocy  w zgromadzeniu i przygotowaniu dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia wniosku. Z doradcami można się kontaktować osobiście w placówkach ZUS, mailowo oraz telefonicznie. Kontakt do doradców dostępny jest na stronie internetowej ZUS

Układ ratalny krok po kroku:https://www.zus.pl/documents/10182/167561/Krok_po_kroku_Uklad_ratalny.pdf/a4f901ad-63b2-4d90-b0be-9d0a71375b9c?t=1620388966609

Wypłaty 30 grudnia:

Aktywnie w domu – dla 66 tys. rodziców, na ponad 33,6 mln zł

Aktywni rodzice w pracy – dla prawie 70 tys. rodziców, na przeszło 104,7 mln zł.

PROGRAMY WSPARCIA DLA RODZIN w 2024 r. – NIECO DANYCH: 800+ ilość wniosków złożonych w całej Polsce w 2024 r.: 4,9 mln, w tym na Dolnym Śląsku: 382 tys.

300+ ilość wniosków złożonych w całej Polsce w 2024 r.: 3,3 mln na kwotę: 1,4 mld zł w tym na Dolnym Śląsku: 248 tys. wniosków, na kwotę: 101,9 mln zł.

AKTYWNA RODZIC: Łącznie od 1 października – 23 grudnia 2024 r. wpłynęło 438 tys. wniosków na 446 tys. dzieci w ramach programu Aktywny Rodzic w tym:

· Aktywnie w domu – 116,5 tys. wniosków na 118,6 tys. dzieci,

· Aktywni rodzice w pracy – 121,4 tys. wniosków na 123,7 tys. dzieci,

· Aktywnie w żłobku – 194,7 tys. wniosków na 197,9 tys. dzieci,

20 grudnia za listopad ZUS wypłacił Aktywnie w żłobku ponad 151 tys. świadczeń na kwotę 214,4 mln zł. Pieniądze zostały wypłacone na rachunki placówek opiekuńczych.

30 grudnia ZUS wypłacił w ramach programów aktywni rodzice w pracy i aktywnie w domu – 135,2 tys. świadczeń na kwotę 138,3 mln zł z tego:

· Aktywni rodzice w pracy na 69,2 tys. świadczeń na kwotę 104, 7 mln zł,

· Aktywnie w domu na 65,9 tys. świadczeń na kwotę 33,6 mln zł.

Łącznie od 1 października do 31 grudnia wypłacimy ponad: 558,6 tys. świadczeń na kwotę 670,2 mln zł.

inf. Iwona Kowalska-Matis, regionalny rzecznik prasowy ZUS w województwie dolnośląskim

W tym roku czternasta emerytura trafiła do prawie 6,8 mln osób. Na ten cel ZUS przeznaczył przeszło 9,8 mld zł.

– Wszystkie dodatkowe emerytury zostały już wypłacone. Jak co roku wysyłamy listy informujące o przyznanej kwocie – mówi Iwona Kowalska-Matis regionalny rzecznik prasowy ZUS na Dolnym Śląsku. – List od nas warto przeczytać gdyż jest tam wyliczona kwota, jaka została przelana konto – dodaje.

Rzeczniczka wyjaśnia, że dodatkowe 14 emerytury otrzymały osoby, które na ostatni dzień sierpnia miały prawo do emerytury, renty lub innego świadczenia długoterminowego z ZUS.

– Ponieważ można otrzymać tylko jedną czternastkę, to w przypadku renty rodzinnej, kwota czternastki jest podzielona między wszystkich uprawnionych po równo – wyjaśnia Kowalska-Matis.

Natomiast nie dostały 14. emerytury osoby ze świadczeniem zawieszonym na dzień badania do niej prawa np. z powodu przekroczenia limitów dorabiania.

W tym roku czternastka w pełnej wysokości wynosi 1780,96 zł brutto, czyli tyle, ile minimalna emerytura. Tą pełną kwotę otrzymały osoby, których świadczenie podstawowe, np. emerytura lub renta, nie przekraczają 2900 zł brutto.

Osobom ze świadczeniem głównym między 2900 zł a 4630,96 zł brutto czternastka została zmniejszona zgodnie z zasadą „złotówka za złotówkę”. Na przykład do emerytury 3500 zł brutto czternasta emerytura przysługiwała w kwocie mniejszej o 600 zł, czyli 1180,96 zł brutto.

Świadczenie nie zostało przyznawane, jeśli kwota czternastej emerytury była niższa niż 50 zł. Oznacza to, że czternastki nie otrzymały osoby mające emeryturę lub rentę wyższą niż 4630,96 zł brutto.

Czternasta emerytura jest wolna od potrąceń, np. zajęć komorniczych. Nie wlicza się do dochodu przy ubieganiu się o pomoc społeczną, alimenty, czy 500+ dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Ze świadczenia została pobrana jedynie składka zdrowotna i zaliczka na podatek dochodowy.

We wrześniu można do skorzystać z bezpłatnych konsultacji u ekspertów, którzy wiedzą wszystko na temat nowego projeku. – To nowy program, który w swoim zamierzeniu ma pomóc rodzicom godzić pracę zawodową z opieką nad dziećmi do lat trzech – mówi Iwona Kowalska-Matis regionalny rzecznik prasowy ZUS na Dolnym Śląsku. Rzeczniczka wyjaśnia, że dla pracujących rodziców przeznaczone jest świadczenie „Aktywni rodzice w pracy”. Jeśli dziecko uczęszcza do żłobka, to będzie na nie przysługiwać świadczenie „Aktywnie w żłobku”, które zastąpi dotychczasowe dofinansowanie żłobkowe z ZUS. – Trzeci rodzaj wsparcia to świadczenie „aktywnie w domu”, które zastąpi rodzinny kapitał opiekuńczy i obejmie także pierwsze dziecko – wyjaśnia Iwona Kowalska-Matis.

ZUS zakończył wysyłkę pism do rodziców, którzy już są beneficjentami programów dla rodzin takich jak np. dofinansowanie do żłobka czy rodzinny kapitał opiekuńczy. – We wrześniu uruchamiamy na dolnym Śląsku dyżury telefoniczne. Wystarczy w wymienionym dniu i godzinie zatelefonować żeby uzyskać odpowiedzi na pytania dotyczące programu – zapewnia Kowalska-Matis.
Pierwszy dyżur już 4 września.

4.09. (Środa) w godz. od 10: 00 do 12: 00 – nr tel. 75 646 88 56
9.09. (Poniedziałek) w godz. od 10: 00 do 12: 00 – nr tel. 76 852 57 02
12.09. (Czwartek) w godz. od 10: 00 do 12: 00 – nr tel. 76 819 57 59
24. 09. (Wtorek) w godz. od 9.00 Do 11.00 – Nr tel. 75 646 86 63

Będzie to okazja, by zadać pytania typu: Kto może dostać pieniądze z nowego programu? Od kiedy i w jakiej wysokości będą wypłacane pieniądze? Od kiedy można wysyłać wnioski do ZUS? Jakie dokumenty trzeba załączyć do wniosków o wypłaty?

Przyznawaniem i wypłatą pieniędzy zajmie się Zakład Ubezpieczeń Społecznych. – Dla pracujących przeznaczone jest świadczenie „aktywni rodzice w pracy”. Jeśli dziecko uczęszcza do żłobka, to będzie na nie przysługiwać świadczenie „aktywnie w żłobku”, które zastąpi dotychczasowe dofinansowanie żłobkowe z ZUS. Trzeci rodzaj wsparcia to świadczenie „aktywnie w domu”, które zastąpi rodzinny kapitał opiekuńczy i obejmie także pierwsze dziecko – wyjaśnia Iwona Kowalska-Matis regionalny rzecznik prasowy ZUS na Dolnym Śląsku.

Prawo do wypłaty nie zależy od dochodów rodziny. Program wystartuje 1 października. Od tego dnia będzie można składać wnioski o nowe świadczenia.

Wnioski można będzie składać tylko elektronicznie od 1 października 2024. Po weryfikacji danych (za październik, jak m.in. składane przez pracodawcę 5, 10 i 15 każdego miesiąca) ZUS planuje pierwsze wypłaty na przełomie listopada i grudnia.

– Szacujemy, że z programu Aktywny rodzic będzie mogło skorzystać ponad 570 tys. dzieci w wieku od 1 do 3 roku życia. Ideą tych programów jest ułatwienie rodzicom pogodzenia pracy z byciem rodzicem – podkreśla Kowalska-Matis.

O świadczenie „aktywni rodzice w pracy” będą mogli wystąpić rodzice i opiekunowie, którzy są aktywni zawodowo. Obejmie dzieci od 12 do 35 miesiąca życia, które nie chodzą do żłobka, przedszkola, klubu dziecięcego i nie są pod opieką dziennego opiekuna. Świadczenie wyniesie 1500 zł miesięcznie na dziecko lub 1900 zł, jeżeli maluch ma odpowiednie orzeczenie o niepełnosprawności.

Na dzieci, które uczęszczają do żłobka, klubu dziecięcego lub są pod opieką dziennego opiekuna, będzie przysługiwać świadczenie „aktywnie w żłobku”. To wsparcie zastąpi dotychczasowe dofinansowanie żłobkowe z ZUS.

– To korzystna zmiana, bo obecne „żłobkowe” wynosi do 400 zł miesięcznie. Nowe świadczenie będzie pokrywało koszty do 1500 zł miesięczne. A w przypadku dziecka z odpowiednim orzeczeniem o niepełnosprawności kwota dofinansowania wyniesie nawet 1900 zł – wyjaśnia Iwona Kowalska-Matis.

Świadczenie będzie pokrywało czesne, bez kosztów wyżywienia.

Trzeci rodzaj świadczenia to „aktywnie w domu”. Będzie przysługiwać na każde dziecko w rodzinie, w wieku od 12 do 35 miesiąca życia. Zastąpi dotychczasowy rodzinny kapitał opiekuńczy, ale w odróżnieniu od RKO obejmie także pierwsze dziecko. Wypłata wyniesie po 500 zł miesięcznie. Łączna kwota do wykorzystania na jedno dziecko w okresie od 12 do 35 miesiąca życia dziecka wyniesie 12 tys. zł.

W danym miesiącu na dziecko będzie można pobierać tylko jeden rodzaj świadczenia z programu „Aktywny rodzic”. Będzie można jednak zastąpić jeden rodzaj wsparcia drugim, na przykład, gdy zmieni się sytuacja zawodowa wnioskodawcy.

– Jednym z nich jest rozpoczęcie pracy, jako nauczyciel, wychowawca, inny pracownik pedagogiczny w przedszkolu, szkole, placówce lub innej jednostce organizacyjnej wymienionej w art.1 Karty Nauczyciela, przed 1 stycznia 1999 – wyjaśnia Iwona Kowalska-Matis regionalny rzecznik prasowy ZUS na Dolnym Śląsku. Rzeczniczka dodaje, że trzeba także rozwiązać stosunek pracy i udokumentować 30 lat stażu składkowego (bez okresów rolnych), w tym 20 lat faktycznego wykonywania pracy nauczycielskiej świadczonej w wymiarze przynajmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć. Nauczycielskie świadczenia kompensacyjne (maj 2024) otrzymało 12 500 osób.

Przeciętna wypłata – 3 826,59 zł

Wcześniejsze emerytury według rocznika

Nauczyciele będą mogli przechodzić na wcześniejsze emerytury etapami. Ważny jest wiek.

Na nową emeryturę nauczycielską mogą przejść, począwszy od:

1) ·1 września 2024  – nauczyciele urodzeni przed 1 września 1966;

2) ·1 września 2025  – nauczyciele urodzeni po 31 sierpnia 1966, a przed 1 września 1969.;

3) ·1 września 2026  – nauczyciele urodzeni po 31 sierpnia 1969.

– Warunki wymagane do nabycia uprawnień do nowej emerytury nauczycielskiej są takie same dla kobiet i mężczyzn – mówi Kowalska-Matis.

Wniosek o nową emeryturę nauczycielską należy złożyć przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn). Prawo do tej emerytury nie ustaje w związku z osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego.

Kiedy wniosek o nową emeryturę nauczycielską?

Osoby, które będą uprawnione do nabycia prawa do świadczenia od 1 września 2024 ,

tj. nauczyciele urodzeni przed 1 września 1966  będą mogli złożyć wniosek najwcześniej

w sierpniu 2024 , czyli miesiąc przed wejściem w życie przepisów. W przypadku złożenia wniosku wcześniej (tj. przed 1 sierpnia 2024) zostanie wydana decyzja odmowna.

Wysokość nowej emerytury

Nowa emerytura nauczycielska obliczona zostanie w wyniku podzielenia zwaloryzowanego kapitału początkowego, zwaloryzowanych składek zgromadzonych na koncie ubezpieczonego oraz zwaloryzowanych środków zgromadzonych na subkoncie przez średnie dalsze trwanie życia dla osoby w wieku, w którym przechodzi na tę emeryturę. Co ważne, aby mieć prawo do nowej emerytury nauczycielskiej, kwota z wyliczenia musi być nie niższa od minimalnej emerytury, która aktualnie wynosi 1780,96 zł brutto.

Co ze środkami z II filaru emerytalnego?

W przypadku przejścia na nauczycielskie świadczenie kompensacyjne w razie śmierci środki z subkonta i OFE są dziedziczone. Natomiast, w przypadku nowej emerytury nauczycielskiej środki z subkonta (wraz z przekazanymi środkami z OFE) są przenoszone na konto ubezpieczonego i nie podlegają dziedziczeniu, co oznacza brak prawa do podziału środków lub wypłaty gwarantowanej.

– W związku z tym kobieta, która jest członkiem OFE, nie nabędzie prawa do emerytury kapitałowej w powszechnym wieku emerytalnym i tym samym nie będzie miała prawa do przeliczenia emerytury w docelowej wysokości – przestrzega Iwona Kowalska-Matis.

Więcej osób będzie miało prawo do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego.

Od 1 września krąg osób uprawnionych do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego poszerza się o pracowników poradni psychologiczno-pedagogicznych. Do świadczenia kompensacyjnego po spełnieniu wszystkich warunków będą mieć prawo także nauczyciele, wychowawcy i inni pracownicy pedagogiczni zatrudnieni w publicznych i niepublicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych udzielających dzieciom, młodzieży, rodzicom i nauczycielom pomocy psychologiczno-pedagogicznej, a także pomocy uczniom w wyborze kierunku kształcenia i zawodu.

Ważny wiek, staż i rozwiązanie stosunku pracy

Aby nabyć prawo do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, należy spełnić łącznie trzy warunki. Pierwszym z nich jest ukończenie określonego wieku, który jest zróżnicowany dla kobiet

i dla mężczyzn. Do końca 2024 kobieta musi ukończyć, co najmniej 55 lat, a mężczyzna 60 lat.

• w latach 2025-2026 wiek ten wynosi 56 lat dla kobiet, 61 lat dla mężczyzn,

• w latach 2027-2028 wiek wynosi 57 lat dla kobiet, 62 lata dla mężczyzn,

• w latach 2029-2030 wiek wynosi 58 lat dla kobiet, 63 lata dla mężczyzn,

• w latach 2031-2032 wiek wynosi 59 lat dla kobiet, 64 lata dla mężczyzn.

Drugim warunkiem jest odpowiedni staż ubezpieczeniowy. Należy udowodnić 30 lat okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 20 lat pracy w zawodzie nauczyciela, wychowawcy, czy innego pracownika pedagogicznego przynajmniej w wymiarze 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć w placówkach wymienionych w ustawie o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych, np. praca nauczycielska na przykład w publicznych i niepublicznych przedszkolach, szkołach, specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych czy młodzieżowych ośrodkach wychowawczych, a także nauczyciele, wychowawcy inni pracownicy pedagogiczni zatrudnieni w publicznych i niepublicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych.

Ostatni, niezbędny warunek, to rozwiązanie stosunku pracy na swój wniosek lub stosunek wygaśnie w określonych okolicznościach np. umowa o pracę wygaśnie z powodu upływu okresu, na jaki została zawarta. Gdy zatrudnienie odbywa się w kilku miejscach, to muszą zostać rozwiązane wszystkie umowy o pracę, bez względu na ich charakter i wymiar czasu, w jakim są wykonywane. Istotne jest również by po rozwiązaniu stosunku pracy w charakterze nauczyciela, a przed przejściem na świadczenie kompensacyjne nie wykonywać żadnej innej pracy ani nie prowadzić działalności gospodarczej.

ZUS zakończy wkrótce wypłatę zwrotów nadpłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne. Dzięki w pełni zautomatyzowanemu procesowi do 4 lipca 2024 obsłużono już 99 proc. wniosków. W sumie wpłynęło ich do ZUS ponad 807 tys. na łączną kwotę 1,59 mld zł.

– Pierwsze przelewy na konta firm z nadpłaconymi składkami wysłaliśmy już 10 maja 2024. Do tej pory wróciło do przedsiębiorców 1,36 mld zł nadpłaconej składki zdrowotnej – mówi Iwona Kowalska-Matis regionalny rzecznik prasowy ZUS na Dolnym Śląsku.

– Jeżeli jednak firma miała zaległości w opłacaniu składek to zostały one pokryte właśnie z nadpłaty. Kolejne transze nadpłaconych składek lada moment trafią do przedsiębiorców – dodaje.

Rzeczniczka wyjaśnia, że jeśli płatnik nie złożył wniosku o zwrot, a ma nadpłatę z rocznego rozliczenia, ZUS musi ją rozliczyć na koncie płatnika. Choć ma na to czas do końca 2024, to uruchomił obsługę rozliczeń już 6 czerwca 2024. Proces ten właśnie dobiega końca.

W sumie na kontach blisko 397 tys. płatników ZUS rozliczył nadpłatę w wysokości ponad 516,7 mln zł, co stanowi 99 proc. kwoty do rozliczenia. Kolejne kwoty wkrótce zostaną zaksięgowane.

Bieżące saldo z uwzględnieniem rocznego rozliczenia jest dostępne w profilu płatnika na Platformie Usług Elektronicznych ZUS. Jeśli z rozliczenia wynika nadpłata na koncie, płatnik może zawnioskować o jej zwrot na ogólnych zasadach (złożyć wniosek RZS-P) lub pokryć nią bieżące składki.

Roczna waloryzacja ruszyła pierwszego czerwca. Składki emerytalne i kapitał początkowy wzrosły o 14,87 proc. a środki zgromadzone na subkoncie o 9,91 proc. To wskaźniki podobne do tych, jakie były w biegłym roku, kiedy to waloryzacja roczna wyniosła 14,4 proc. dla składek emerytalnych i kapitału początkowego oraz 9,2 proc. dla subkonta.

– To są dobre informacje dla przyszłych emerytów. Wyższa kwota składek na emerytalnym koncie oznacza wyższą emeryturę, jaką w przyszłości będzie wypłacał ZUS – wyjaśnia Iwona Kowalska-Matis regionalny rzecznik prasowy ZUS na Dolnym Śląsku. – Waloryzacja, która jest przeprowadzana w czerwcu dotyczy osób, które jeszcze nie są emerytami. Waloryzacja marcowa dotyczy zaś osób, które już dostają emeryturę lub rentę – tłumaczy Kowalska-Matis.

Rzeczniczka podaje, że dzięki waloryzacji osobie, która zgromadziła na koncie w ZUS 450 tys. zł, dopisano 66,9 tys. zł. Natomiast, jeśli ktoś dotąd zgromadził 850 tys. zł w postaci składek i kapitału początkowego, to dzięki waloryzacji stan jego konta zwiększył się o 126,4 tys. zł. Wpłynie to bezpośrednio na wysokość świadczeń przyszłych emerytów.

W przypadku osoby, która zgromadziła na swoim koncie 450 tys. zł kapitału, tegoroczna waloryzacja składek pozwoli obliczyć emeryturę wyższą nawet o ponad 250 zł (dla osoby w wieku 60 lat) lub ponad 300 zł (dla osoby w wieku 65 lat). Z kolei osoba, która ma na koncie 850 tys. zł, może otrzymać świadczenia wyższe o ok. 480–580 zł.

Dane wynikające z przeprowadzonej waloryzacji jeszcze w czerwcu będą widoczne dla ubezpieczonych na Platformie Usług Elektronicznych (PUE) ZUS. Zostaną one również zawarte w informacji o stanie konta ubezpieczonego według stanu na 31 grudnia 2023, którą ZUS co roku przygotowuje dla każdego ubezpieczonego. Informację o stanie konta ubezpieczonego otrzyma każda osoba urodzona po 1948, która kiedykolwiek była objęta ubezpieczeniami społecznymi, a na jej koncie w ZUS została zapisana choćby jedna składka.

– Informację o stanie konta ubezpieczonego w ZUS otrzyma każda osoba urodzona po 1948, która choć przez krótki okres była objęta powszechnym systemem zabezpieczenia społecznego, a na jej koncie w ZUS została zapisana choćby jedna składka – wyjaśnia Iwona Kowalska-Matis regionalny rzecznik prasowy ZUS na Dolnym Śląsku.

Przyszli emeryci, którzy zastanawiają się nad tym czy zakończyć aktywność zawodową, powinni przed podjęciem decyzji – sprawdzić ile, co miesiąc dostaną na swoje konto z ZUS. Kwotę swojej przyszłej emerytury można poznać bardzo łatwo. Wystarczy skorzystać z kalkulatora emerytalnego, który pozwala obliczyć wysokość emerytury osobom, które chcą sprawdzić, czy opłaca im się przejść na emeryturę w bieżącym roku czy nadal pracować.

Rzeczniczka dolnośląskiego ZUS radzi, aby przede wszystkim panie skorzystały z kalkulatora, zanim podejmą decyzję o przejściu na emeryturę. Różnice w wysokości emerytur dla kobiet i mężczyzn są niekiedy dosyć istotne i wynikają z tego, że panie pracują krócej, zarabiają mniej i żyją średnio statystycznie dłużej niż mężczyźni.

Liczba emerytów i rencistów w Polsce; 7,9 mln

Liczba emerytów i rencistów na Dolnym Śląsku: 645 tys.

Liczba emerytów i rencistów podlegających pod Oddział ZUS w Legnicy: 155 tys.

Liczba emerytów i rencistów podlegających pod Oddział ZUS w Wałbrzychu: 232 tys.

Liczba emerytów i rencistów podlegających pod Oddział ZUS we Wrocławiu: 645 tys.