W Lubinie 21 lutego we wtorek odbyła się konferencja prasowa, na której poinformowano media, że w Lubinie w sierpniu będzie powstawał film, którego fabułą będzie oparta jest na wydarzeniach, które miały miejsce w Lubinie w 1982 roku na kilka dni przed pokojową manifestacją. Reżyser filmu Jakub Radej i operator obrazu Marcin Lesisz chcą tworzyć film przy współpracy i wsparciu uczestników i organizatorów pokojowej manifestacji z dnia 31 sierpnia 1982 roku.

– Mamy tytuł roboczy „Plac zabaw”. Prace nad tym scenariuszem trwały 5 lat. Tytuł na pewno będzie inny, bo w między czasie powstał film pełnometrażowy o tej nazwie. Bardzo bym chciał, by to był film o tym, że każdy z ans chce czuć się wolny. Wolność to podstawowa wartość, której nie można nikomu odbierać. Jesteśmy młodzi. Urodziliśmy się na początku lat 90 – ych Chcę by ten film opowiadał o ludziach młodych. Uczestnicy tamtejszych wydarzeń też byli młodzi. Chciałbym by to było opowiedziane z tej perspektywy i by każdy mógł powiedzieć, że tak wtedy się czuł i tak się wtedy oddychało.

– Jestem gotowy podzielić się wspomnieniami. Tka właśnie powinno być. Rzeczywiście dużo rzeczy obrosło mchem. Tytuł na pewno nie może być taki. Film będzie mówił o poważnych sprawach. Bałbym się tego tytułu. Uda się w 30 minutach pokazać tę historię w 30 minutach. Trzeba tylko zrobić odpowiedni wstęp. Bardzo się tym przejąłem tylko tym tytułem. Służymy im pomocą. W końcu ktoś tego chce po tylu latach – mówił Edward Wóltański, jeden z organizatorów manifestacji 31 sierpnia 1982 roku.

– Pierwsze przymiarki do tego, w jaki sposób opowiedzieć tę historię zaczęliśmy już 5 lat temu. Musimy skupić się na obrazach atmosfery. Pod kątem operatorskim jest to raczej nie możliwe, by pokazać Lubin takim, jakim był, bo mocno się od tamtej pory zmienił. Będziemy bardziej bazować na historii młodych ludzi. Będziemy opierać się na fikcyjnych postaciach, które będą przeżywać atmosferę tego, co wtedy było – dodawał operator obrazu Marcin Lesisz, który jest lubinianinem, studiującym w Szkole Filmowej w Katowicach. – Chcemy zrobić film, który będzie interesował ludzi z wszystkich regionów Polski, nie tylko z Lubina, czy Dolnego Śląska, taki film, który będzie mógł pojawiać się na festiwalach i poruszał rzeczy uniwersalne – dodawał Marcin Lesisz.

Film nakręcony zostanie w sierpnia tego roku. Ma być gotowy w grudniu. Na temat budżetu produkcji młodzi ludzie nie chcą jeszcze mówić. Film będzie finansowany przez Narodowy Instytut Audiowizualny, ale twórcy nie wykluczają, że wsparcie pieniężne jest możliwe również od dodatkowych firm. W filmie udział wezmą zawodowi aktorzy, ale nazwiska jeszcze nie padają.

Mieszkańcy Lubina tym razem dość licznie wzięli udział w uroczystości jubileuszowej z okazji 34. rocznicy Zbrodni Lubińskiej. Przypomnijmy – 31 sierpnia 1982 roku lubinianie chcieli pokojowo przeprowadzić manifestację z okazji podpisania dwa lata wcześniej w Szczecinie porozumień sierpniowych. Z pokojowego zgromadzenia zrodziła się tragedia. Siły ZOMO otworzyły ogień. Życie stracili Andrzej Trajkowski, Michał Adamowicz i Mieczysław Poźniak.

Podczas  tegorocznej uroczystości przewodniczący NSZZ Solidarność Zagłębia Miedziowego, Bogusław Orłowski zapowiedział, że czas na pytania.  – Po katolicku, chrześcijańsku dawno przebaczyliśmy. Dawno pogodziliśmy się z tą tragedią, ale nie możemy się pogodzić, że współwinny, prawnie oskarżony chodzi po ulicach miasta Lubina 34 lata po zabójstwie naszych przyjaciół. Oskarżony prawomocnie nie odbywa kary tam , gdzie jego miejsce, czyli w więzieniu. Dlatego nie godząc się na taki stan rzeczy, postanowiliśmy, że zwrócimy się do Ministra Sprawiedliwości o zbadanie czy sądy należnie wykonały swoją pracę, czy odpowiedzialne władze sądownicze, ci którzy się chlubią samodzielnością odpowiednio zareagowały, aby winny sprawstwa  chodził po ulicach tego miasta, gdzie polała się krew , chodził dumny jak paw, a obok i żona i matka, siostry i dzieci to widzą. Nie możemy i nie zgadzamy się na to. Dlatego będziemy wnioskować oficjalnie o pomoc w rozpatrzeniu tej kwestii czy oby na pewno porucznik Jan Maj słusznie cieszy się wolnością mimo skazującego wyroku – mówił podczas wystąpienia Orłowski.

Uroczystość uświetnił program słowny, który w niejednym ze słuchaczy wzbudził spore wzruszenie, a nawet łzy. Nie zabrakło poświaty flar, które zebrani mogli podziwiać w rękach strażaków ochotników i kibiców z Lubina. Były oczywiście wieńce i kwiaty, które złożyli nie tylko mieszkańcy miasta, ale też samorządowcy lokalni. Na uroczystości zabrakło jednak głowy miasta, Roberta Raczyńskiego. Reprezentowała go Marzena Reutt.

Byli posłowie RP, harcerze, przedstawiciele instytucji miejskich, służb porządkowych, oddziałów KGHM, zarząd Polskiej Miedzi oraz reprezentacje spółek z grupy kapitałowej KGHM. – Powinniśmy pamiętać o tych, którzy walczyli o naszą wolność i o to byśmy mogli teraz żyć w wolnych czasach, a jednocześnie mogli pracować w firmie, która buduje pomyślność naszej ojczyzny. Wielu pracowników tej firmy brało udział w tych manifestacjach, wyrażając swój sprzeciw i dążąc do tego, byśmy żyli w wolnych czasach – mówił po złożeniu kwiatów Krzysztof Skóra, prezes zarządu KGHM Polska Miedź S.A.

Po uroczystości pod pomnikiem Solidarności grupa kibiców, starosta Powiatu Lubińskiego, przewodniczący NSZZ Solidarność i inni lokalni politycy udali się ze zniczami pod kamienie upamiętniające miejsca śmierci trzech lubinian, ofiar działań ZOMO z 31 sierpnia 1982. [See image gallery at lubinextra.pl]

Moneta ma być srebrna i mieć nominał 20 złotych. NBP wyda ją w 20 tysiącach egzemplarzy. Jak wspomina Robert Raczyński, prezydent Lubina, o wydanie takiego pieniądza starał się już od 2009 roku. Wszystko wskazywało na to, że moneta się ukaże, ale prezes NBP, Sławomir Skrzypek, który wówczas wyraził zgodę zginął w katastrofie Smoleńskiej. Jego następca Marek Belka cofnął tę decyzję. Dopiero Adam Glapiński, obecny prezes Narodowego Banku Polskiego popatrzył na pomysł lubińskiego włodarza przychylnym okiem.

– Historia prezesa Glapińskiego jest całkiem innym życiorysem, niż prezesa Belki. Prezes Glapiński jest człowiekiem tamtych czasów, jako człowiek zrywu niepodległościowego. Natomiast prezes Belka nie czuł takich tematów i nie czuł potrzeby podkreślenia więzi rodaków z pewnymi działaniami i zrywami, które dotyczyły tej części historii Polski. Dla mnie to nie podlega dyskusji, że niechęć prezesa Belki wynika z historycznego i politycznego podejścia do tego procesu – mówił Robert Raczyński podczas konferencji prasowej w poniedziałek 22 sierpnia.

Generalnie procedura emisji takiej monety trwa dwa lata, ale w tym wypadku wyjątkowo w sierpniu na rocznicę pojawi się ten szczególny pieniądz. Procedury zostały przyspieszone. Całkowity koszt wydania monety poniesie NBP. Konsultantem w projekcie monety będzie Krzysztof Raczkowiak, autor fotografii ściśle związanej ze Zbrodnią Lubińską i wydarzeniami 31 sierpnia 1982 roku, którą prezydent Lubina chce widzieć na awersie 20 – złotówki. – Ta moneta wszystkim pomoże nie mieć wątpliwości co to zdjęcia przedstawia – dodawał prezydent Lubina, zwracając uwagę na wydarzenia, jakie miały miejsce niedawno podczas kampanii alkoholowej jednej z polskich firm, która wykorzystała zdjęcie Raczkowiaka w podtekstach mówiących o upojeniu alkoholowym. A przypomnijmy, że zdjęcie obrazuje mężczyzn niosących śmiertelnie rannego Michała Adamowicza, postrzelonego przez siły ZOMO.